Fęrsluflokkur: Tölvur og tękni

Ęvar vķsindamašur og flöskuskeytiš frįbęra meš gervihnattatengingu...

 Flaska -  utgafa 3

Nešarlega į sķšunni mį sjį į kortum hvar fjöskuskeytin eru stödd, vindalķkan fyrir jöršina alla, hafķs viš Gręnland, ölduspį og vindaspį fyrir Atlantshafiš.  Meš hjįlp žessara korta og spįlķkana er aušveldara aš spį fyrir um rek flöskuskeytanna nęstu daga.

Einnig er į sķšuni lżst ašdraganda verkefnisins ķ mįli og myndum. Žar er einnig smį fróšleikur um fjarskipti meš gervihnöttum og fleira.

Er hęgt aš senda flöskuskeyti frį Ķslandi til Noregs og fylgjast meš žvķ meš hjįlp gervitungla?  Žaš langaši Ęvar vķsindamann aš vita. Hann var alveg aš deyja śr forvitni. Žess vegna hafši hann samband viš snillingana hjį Verkķs, en Ęvar hafši frétt aš žar vęru menn ķ gervihnattasambandi viš gęsir sem vęru aš feršast milli landa. Hvorki meira né minna

Aušvitaš var hiš sķunga starfsfólk Verkķs tilbśiš aš prófa. Ķ skyndi var kallaš saman harkališ til aš smķša flöskuskeyti, ekki bara eitt, heldur tvö, og gera śtreikninga į sjįvarstraumum, vešri og vindum. Alda, Arnór, Įgśst, Įrmann, Ólöf Rós og Vigfśs skipušu framsveitina, en aš baki voru ašrir 320 starfsmenn Verkķs; verkfręšingar, tęknifręšingar, nįttśrufręšingar, tölvunarfręšingar... Žetta yrši skemmtilegur leikur ķ skammdeginu. Starfsmenn Verkķs išušu ķ skinninu, svo mikil var spennan!

Ķ žessum pistli, sem fyrst og fremst er ętlašur ašdįendum Ęvars į öllum aldri, veršur smķši flöskuskeytanna lżst ķ mįli og myndum. Nś eru žau bęši einhvers stašar aš velkjast um ķ öldurótinu, hoppandi og skoppandi... Nei nei, ekki bara einhvers stašar, žvķ žau hringja heim nokkrum sinnum į dag og lįta vita hvar žau eru stödd. Ótrślegt, en satt...

 

Flaskan

11848882_1094276523916971_1226397055_n(1)Nś žurfti aš leggja höfušiš ķ bleyti og finna lausn į žeirri stašreynd aš gervihnettirnir sem ętlunin var aš nota eru einhvers stašar hįtt uppi į himninum, en flaskan gat snśiš alla vega ķ sjónum. Loftnetiš varš nefnilega alltaf aš snśa upp į viš, hvaš sem į gengi ķ öldurótinu. Žaš dugši aušvitaš ekki aš vera meš einhvern flókinn rafknśinn bśnaš til aš snśa loftnetinu ķ įtt til gervihnattanna. Rafhlöšurnar yršu žį fljótar aš tęmast.

Einfaldar lausnir eru alltaf bestar. Į myndinni sem er efst į sķšunni er śtskżrt hvernig flaskan er hugsuš. Smella mį į myndina til aš stękka hana og gera skżrari... 

Į myndinni hér til hlišar er frumgeršin eša pótótżpan eins og sundum er sagt į óvöndušu mįli. Myndin er tekin įšur en hylkjunum var lokaš og žau prófuš. Ķ fyrstu var hugmyndin aš vera meš eins konar flöskustśt į hylkinu svo žaš lķktist meira flösku, en sķšar horfiš frį žvķ.

Flaskan er tvöföld, ž.e. innra hylki og ytra hylki. Innra hylkiš er laust og flżtur inni ķ hįlffullu ytra hylkinu eins og bįtur. Žyngdarpunktur innra hylkisins er hafšur nešarlega svo rétta hliš gervihnattabśnašarins, ž.e. loftnetin, snśi įvallt upp, hvernig sem ytra hylkiš velkist ķ sjónum. 

Į vefsķšu Verkķs um flöskuskeytiš er žessi lżsing:

hylkinInni ķ hvorri flösku er lķtiš hylki sem innheldur GPS-stašsetningarbśnašinn og gervihnattasendinn sem sendir frį sér stašsetningu til gervitungls.  Viš hönnun flöskuskeytanna žurfti aš hafa ķ huga aš GPS-bśnašurinn įsamt loftneti gervihnattasendis myndi įvallt snśa upp til aš tryggja aš samband viš gervitungl vęri til stašar. Til žess aš tryggja aš innra hylkiš snśi rétt er žaš lįtiš fljóta ķ glycerol inni ķ flöskunni. Efniš glycerol var vališ vegna žess aš žaš er frostžoliš žegar žaš er blandaš ķ réttum hlutföllum viš vatn, žaš er mjög seigt sem leišir til aukins stöšugleika innra hylkisins žegar ytra hylkiš er į hreyfingu og žaš er ekki skašlegt umhverfinu. Til aš tryggja höggžol flöskuskeytanna į hafi og žegar žau koma upp į land, var hįlfum dragnótarkślum bętt viš į enda flöskuskeytanna og žęr festar saman meš plast snittteinum.

Į myndinni eru Įrmann og Vigfśs glašir og reifir meš flöskuskeytin fullsmķšuš.



Gervihnattabśnašurinn

Aušvitaš er mikilvęgt aš vita hvar flöskuskeytin eru stödd og hvernig feršalagiš gengur. Žaš vęri lķtiš spennandi aš henda žeim ķ sjóinn og bķša sķšan ķ óvissu, mįnušum eša įrum saman. Žess vegna eru ķ flöskuskeytunum lķtil tęki sem eru ķ sambandi viš tvęr geršir gervihnatta og koma upplżsingum um hvar flöskuskeytin eru stödd į kort sem Verkķs hefur śtbśiš. Žetta gerist aušvitaš allt sjįlfvirkt.

 

GPSGPS gervihnettirnir

Ķ um žaš bil 20.000 kķlómetra hęš svķfur fjöldi gervihnatta. Žeir senda ķ sķfellu frį sér sérstök merki, og meš žvķ aš męla hve lengi žau hafa veriš į leišinni getur GPS (Global Positioning System) tękiš reiknaš śt hvar ķ heiminum žaš er statt. GPS tękiš žarf aš fį merki frį aš minnsta kosti 3 hnöttum til aš geta reiknaš śt hvar žaš er statt.

Svona GPS tękni hefur žróast mikiš į undanförnum įrum, og nś eru GPS vištęki m.a. ķ flestum GSM snjallsķmum.

GPS tękiš ķ flöskuskeytinu getur reiknaš śt stašsetningu flöskunnar meš ašeins 5 metra óvissu.

 

 

 

GlobalStarOrbitsGlobal Star gervihnettirnir

Ķ 1.410 kķlómetra hęš svķfa 48 gervihnettir ķ kerfi sem kallaš er Global Star. Kerfiš er ętlaš fyrir gervihnattasķma og fjarmęlingar. Braut gervihnattanna er töluvert fyrir sunnan Ķsland, og žegar žeir eru nęst okkur eru žeir žvķ sem nęst yfir London. Merkiš sem flöskuskeytiš sendir frį sér meš upplżsingum um stašsetningu žarf žvķ aš feršast a.m.k. um 2.000 kķlómetra vegalengd aš vištęki einhvers žessara 48 gervihnatta.

Žaš er nokkuš merkilegt aš hugsa til žess aš žetta skuli vera hęgt. Viš žekkjum hvernig vasaljósaperur ķ gömlum vasaljósum lķta śt. Žęr nota um žaš bil 1 til 2 wött frį rafhlöšunum. Žessar gamaldags glóperur senda žó ašeins um 0,1 watt frį sér sem sżnilegt ljós. Sendirinn ķ flöskuskeytinu sendir einmitt merki frį sér sem er mest 0,1 wött. Įlķka og peran ķ vasaljósinu. Žegar flöskuskeytiš sendir frį sér stutt skeyti meš 4 klukkustunda millibili, jafngildir žaš žvķ aš vasaljósaperan blikki merki sem žarf aš taka į móti ķ um 2.000 kķlómetra fjarlęgš. Ķ raun er ekki mikill munur į žessum merkjum frį flöskuskeytinu og perunni, žvķ hvort tveggja eru rafsegulbylgjur sem feršast meš hraša ljóssins.

Nś er rétt aš staldra ašeins viš. Hve dauft er merkiš frį flöskuskeytinu oršiš žegar žaš er komiš aš gervihnettinum? Viš munum aš afl žess var 0,1 wött žegar žaš lagši af staš, en aušvelt er aš reikna śt hve dauft žaš er žegar žaš er komiš aš gervihnettinum. Ef loftnet gervihnattarins vęri lķtiš og įlķka stórt og ķ sķmanum okkar, žį vęri merkiš sem hnötturinn tekur į móti ekki nema um 0,000.000.000.000.000.01 wött. Ķ gervihnettinum eru loftnetin aušvitaš betri en ķ sķmanum okkar, en samt er merkiš sem hlustaš er eftir ekki nema agnarögn, eša žannig. Merkilegt aš žaš skuli vera hęgt aš hlusta eftir žessum daufu merkjum ;-)

Śff. Žessi fjöldi nślla er alveg ómögulegur. Mašur žarf sķfellt aš vera aš telja til žess aš vera nokkurn vegin viss um aš fjöldi žeirra sé réttur. Samt er mašur ekki viss... Eiginlega alveg ruglašur.  Miklu betra er aš nota svokallašan desibel skala žegar veriš er aš reikna deyfingu į śtbreišslu radķóbylgna, nś eša žį ljóss. Ķ desibel skalanum gildir nefnilega:

3 desibel er tvöföldun
6 desibel er fjórföldun
10 desibel er tķföldun
20 desibel er hundrašföldun
30 desibel er žśsundföldun
...og
160 desibel er tķu žśsund milljón milljón eša 10.000.000.000.000.000   (Vį!!!).
(Deila ķ 160 desibel meš 10 og telja nśllin ķ stóru tölunni. Einfalt!).

Žetta var miklu betra. Radķómerkin dofna um 160 desibel į leiš sinni frį flöskuskeytinu aš gervitunglinu, sem er aušvitaš miklu miklu aušveldara aš skrifa en öll romsan af nśllum eins og hér fyrir ofan.

Žaš er annars merkilegt aš žrįtt fyrir aš merkiš frį flöskunni hafi dofnaš tķu žśsund milljón milljón - falt į leiš sinni śt ķ geiminn aš gervitunglinu, žį getum viš tekiš į móti žvķ og birt stašsetningu flöskuskeytanna į korti. Makalaust!  Varla dygši aš nota litla vasaljósaperu ķ svona fjarskiptum, žó svo aš hśn sendi frį sér jafn öflugar rafsegulbylgjur og litli sendirinn ķ flöskunni.

 

 

 

Śtreikningar į sjįvarstraumum
Hjį Verkķs starfa nokkrir verkfręšingar sem eru sérfręšingar ķ žvķ sem kallast straumfręši. Žeir kunna aš reikna śt strauma ķ įm og vötnum, og jafnvel sjó. Žaš nżtist vel til dęmis žegar veriš er aš hanna orkuver til aš framleiša rafmagn, sama hvort veriš er aš virkja įr eša jafnvel hafstrauma.  Gerš var tilraun til aš reikna śt hvert flöskurnar fęru meš hjįlp sjįvarstrauma. Nišurstašan var aš lķklega vęri aš žęr fęru įleišis til Noregs og feršalagiš tęki nokkra mįnuši. En, žaš var žó eitt vandamįl sem getur haft mikil įhrif. Flöskuskeytin eru létt og vindurinn getur feykt žeim til og frį. Hann fer reyndar létt meš žaš. Žess vegna er eins lķklegt aš flöskuskeytin eigi eftir aš feršast eftir żmsum krókaleišum sem erfitt er aš spį fyrir um. Žaš veršur gaman aš fylgjast meš.

Af vefsķšu Verkķs:

Rekhluti sjįvarfallalķkans Verkķss var notašur til aš meta hvar hentugasti sleppistašur flöskuskeytanna vęri. Nišurstöšur žess sżndu aš hentugast vęri aš sleppa flöskuskeytinu į sušur- eša austurlandi. Flöskuskeytin voru prófuš ķ öldulaug Įlftaneslaugar til aš skoša floteiginleika žess og ķ Nauthólsvķk til aš stašfesta aš samband nęšist viš gervihnött žegar flöskuskeytin vęru ķ vatni. 

Žess mį geta, aš nota mį svona forrit žegar leita žarf aš björgunarbįtum sem eru einhvers stašar į reki. Hęgt er aš lįta žaš reikna śt hvert björgunarbįtinn hafi rekiš meš hjįlp hafstrauma og vinda, og hvar best sé aš byrja aš leita.

 

Prófanir ķ sundlaug og sjó
Žegar bśiš aš aš smķša eina flösku var kominn tķmi til aš prófa hana. Mikilvęgt var aš prófa hvernig hśn žyldi harkalega mešferš, öldugang og sjóferš. Fyrst var fariš meš flöskuna ķ sundlaugina į Įlftanesi, en žar er eins og allir vita stęrsta vatnsrennibraut landsins. Flöskuskeytinu var hent śr mikilli hęš ofan ķ sundlaugina. 15 metra hęš heyršist einhver tauta. Mikiš skvamp heyršist, en flaskan og žaš sem ķ henni var reyndist óskemmt.

Ķ žessari frįbęru sundlaug er einnig vél sem getur bśiš til miklar öldur. Flaskan flaut vel, og žaš sem skipti öllu mįli var aš gervihnattabśnašurinn vķsaši įvallt til himins, sama hvaš gekk į. Žetta lofaši góšu.

Aš lokum var fariš meš frumgeršina ķ Skerjafjörš og flöskunni hent śt ķ sjóinn. Allt virtist ķ lagi og loftnetin ķ flöskunni vķsušu upp, žó svo flaskan vęri aš veltast. Nokkrum mķnśtum eftir aš merki įtti aš fara frį flöskunni ķ gervihnött ķ 1.400 km hęš einhvers stašar fyrir sunnan England kom sannleikurinn ķ ljós. Į skjį snjallsķmans mįtti į landakorti sjį hvar flöskuskeytiš var į floti ķ Nauthólsvķkinni.

Nś virtist allt vera ķ lagi. Frumsmķšin meš tvöföldu hylki eins og myndin efst į sķšunni sżnir, virkaši vel. Mjög vel. Allir voru įnęgšir og önnur flaska smķšuš ķ snatri.

 

 

 

 

Flöskuskeytunum varpaš ķ hafiš
Sunnudaginn 10. janśar 2015 rann stóra stundin upp. Flogiš var meš bęši flöskuskeytin meš žyrlu langt į haf śt viš Grindavķk og žeim varpaš ķ sjóinn. Nś magnašist spennan fyrir alvöru. Var bśiš aš kasta flöskunum frįbęru į glę ķ oršsins fyllstu merkingu? (Glęr er nefnilega gamalt orš yfir sjó). Voru žau einhvers stašar fljótandi, eša jafnvel komin nišur į hafsbotn?

Flöskuskeytin voru sjósett um 20 mķlur sušaustur śt frį Reykjanesvita meš ašstoš žyrlu Landhelgisgęslunnar. Lķklegt er aš flöskuskeytin verši hiš minnsta nokkra mįnuši į reki įšur en žau nį landi.

Śff, - nokkru sķšar fóru aš berast merki frį Global Star gervihnöttunum. Žeir höfšu heyrt ķ flöskuskeytunum, og žaš sem meira var, flöskurnar létu vita hvar žęr vęru staddar svo skki skeikaši meira en 5 metrum!

 

 

 

 

Nś er spennandi aš fylgjast meš...!
Mun flöskuskeytiš stefna til Noregs, eša fer žaš eitthvaš allt annaš? Kannski ķ öfuga įtt og endar ķ Amerķku? Hver veit?

Į vefsķšu Verkķs er hęgt aš sjį kort sem sżnir nįkvęmlega hvar flöskuskeytin eru stödd nśna. Smelliš į žessa krękju til aš sjį kortiš og fręšast meira: 

FLÖSKUSKEYTI - MESSAGE IN A BOTTLE

www.verkis.is/gps

 

 

Į annarri vefsķšu hjį Verkķs er żmiss fróšleikur:

FYLGST MEŠ FLÖSKUSKEYTUM Ķ GEGNUM GERVITUNGL

http://www.verkis.is/um-okkur/frodleikur/frettir/fylgst-med-floskuskeytum-i-gegnum-gervitungl

 

 

 

Krękjur
Ungir ašdįendur Ęvars vķsindamanns, og reyndar allir sem eru ungir ķ anda, hafa ef til vill gaman af aš glugga ķ nokkrar vefsķšur žar sem sį sem hér skrifar žekkir ašeins til.Vilji einhver fręšast um męlingar į brautum gervihnatta sem sį er žessar lķnur ritar framkvęmdi žegar hann var unglingur mį smella hér: Athuganir į brautum gervihnatta yfir Ķslandi fyrir hįlfri öld, og njósnarinn ķ Noršurmżrinni...

Fyrir hįlfri öld, og rśmlega žaš, var eldflaugum skotiš frį Ķslandi alla leiš upp ķ geiminn. Aušvitaš var blekbóndinn sem žessar lķnur ritar einnig žar. Enn bara unglingur meš brennandi įhuga į tękni og vķsindum: Geimskot Frakka į Ķslandi ... Iceland Space Center ... Myndir

Žaš eru ekki bara stórveldin sem smķša og senda į loft gervihnetti. Vissu žiš aš įhugamenn um allan heim hafa smķšaš og sent į loft fjöldann allan af gervihnöttum sem kallašir eru AMSAT OSCAR.  Fyrsti gervihnötturinn sem radķóamatörar smķšušu og kallašur var OSCAR-1 var sendur į loft 12. desember 1961, ašeins 4 įrum eftir aš Rśssar sendu upp fyrsta gervihnöttinn SPUTNIK-1 įriš 1957. Žetta eru sem sagt ungir vķsindamenn į öllum aldri sem eru aš dunda viš žetta merkilega įhugamįl. Sjį hér.  

Žeir sem gaman hafa af stjörnuskošun ęttu aš lķta viš hjį Stjörnuskošunarféagi Seltjarnarness (reyndar allra landsmanna) og Stjörnufręšivefnum. Žar er margt skemmtilegt og fróšlegt aš sjį. Aušvelt aš gleyma sér žar!

Ašdįendur Ęvars leynast örugglega mešal žeirra sem įnęgju hafa af žvķ aš smķša fjarstżršar flugvélar, stórar og smįar. Ekki er sķšur spennandi aš fljśga žeim. Hér er ekkert kynslóšabil.


 

 

Myndir
Hér fyrir nešan mį sjį żmsar myndir frį žvķ mešan į smķši og tilraunum stóš, en žar fyrir nešan er hugsanlega żmislegt góšgęti sem įhugavert er aš skoša.

 

_MG_7349

 Arnór Sigfśsson PhD er dżravistfręšingur og vanur aš fylgjast meš flugi fugla yfir heimshöfin meš GPS bśnaši.

 

 

Alda 

Alda J. Rögnvaldsdóttir grafķskur hönnušur og kynningarstjóri hjį Verkķs var yfirleitt bak viš myndavélina eša upptekin viš aš drķfa verkefniš įfram og žvķ fundust ekki viš fyrstu leit myndir af henni viš flöskuskeytiš. Aftur į móti er hśn hér meš annaš og stęrra farartęki ķ höndunum, en hśn var įriš 2013 höfundur veršlaunatillögu aš śtliti flugvéla WOW.

Alda tók flestar myndanna sem prżša žessa sķšu.

 

 

 

IMG_0925 - Copy

Įgśst H. Bjarnason rafmagnsverkfręšingur sį um frumhönnun tękisins, m.a. stöšugleikabśnašarins, og smķši frumgeršar meš ašstoš Fįst ehf.  Myndin tekin eftir vištališ viš Ęvar.

 

IMG_0923 - Copy-2

Įgśst śtskżrir hönnun tękisins fyrir Ęvari

 

 

IMG_0916

Vigfśs Arnar Jósepsson er vélaverkfręšingur og Ólöf Rós Kįradóttir er byggingarverkfręšingur og stęršfręšingur.  Vigfśs og Ólöf Rós sįu um śtreikninga ķ sjįvarfallalķkani Verkķss, sem er flókinn hugbśnašur. Ķ mišju er aušvitaš Ęvar.

 

 

IMG_0914

Ólöf Rós ķ vištali viš Ęvar, en ķ bakgrunni er Vigfśs aš vinna viš tölvulķkaniš.

 

 

IMG_7592

Nś er smķšinni lokiš. Įrmann E. Lund vélatęknifręšingur og Vigfśs Jósepsson vélaverkfręšingur kampakįtir meš bęši flöskuskeytin.

 

IMG_0906

Frumsmķši flöskuskeytisins. Eftir er aš gera į žvķ nokkrar endurbętur og prófa.

 

IMG_7557


Innra hylkiš er vel merkt.

 

IMG_7573


Ytra hylkiš er einnig vel merkt.

 

 

GlobalStarOrbits

48 gervihnettir ķ Global Star kerfinu eru į braut ķ 1400 kķlómetra hęš langt fyrir sunnan Ķsland.  Žangaš žurfa merkin frį litlu sendunum ķ flöskunum aš draga.

 

 image001

Viš prófanir ķ sjónum viš Nauthólsvķk barst merkiš įn vandręša ķ fyrstu tilraun.

 

 

 

 

 Lķkan sem sżnir vindakerfiš akkśrat nśna.
Liturinn ķ bakgrunni tįknar hitastig.

http://earth.nullschool.net

 

 

 

Į vefsķšu hjį Verkķs er żmiss fróšleikur um verkefniš:

FYLGST MEŠ FLÖSKUSKEYTUM Ķ GEGNUM GERVITUNGL

Smella hér:

http://www.verkis.is/um-okkur/frodleikur/frettir/fylgst-med-floskuskeytum-i-gegnum-gervitungl

 

 Flöskuskeytin ķ dag.

Hęgt er aš skruna og fęra kortiš til meš mśsinni.

Smelliš į blöšru til aš sjį hve langt flöskuskeytiš hefur rekiš, o.fl.

www.verkis.is/gps


dmi_weekly_icechart_colour

 Hafķsinn (Smella į kort og stękka)
http://en.vedur.is/media/hafis/iskort_dmi/dmi_weekly_icechart_colour.pdf

 

 

 Hér er hęgt aš sjį ölduhęš og sveiflutķma

www.vegagerdin.is/vs/ArealKort.aspx?la=is

 

 

 

 

 

 Vindaspį fyrir Atlantshaf
www.vedur.is/vedur/sjovedur/atlantshafskort

 

 

 

 

18703-1

 

www.visindamadur.com

 

 

Verkis heilindi

 

www.verkis.is

 


Athuganir į brautum gervihnatta yfir Ķslandi fyrir hįlfri öld, og njósnarinn ķ Noršurmżrinni...

 

 orbits

 

Athuganir į brautum gervihnatta yfir Ķslandi fyrir hįlfri öld...

 

Ašdragandinn...

Žessar athuganir hófust ķ įgśstmįnuši 1964. Ašdragandinn var sį aš eftir eldflaugaskot Frakka į Mżrdalssandi fyrr um sumariš (http://agbjarn.blog.is/blog/agbjarn/entry/477982/) voru Dr. Žorsteinn Sęmundsson stjörnufręšingur į Hįloftadeild Raunvķsindastofnunar Hįskólans og  Dr. Įgśst Valfells kjarnorkuverkfręšingur, sem var žį forstöšumašur Almannavarna, į lokafundi med Frönsku visindamönnunum įsamt öllum ķslenskum ašilum sem höfšu ašstošaš  Frakkana viš geimskotin, žegar Žorsteinn minntist į viš Įgśst aš hann vęri aš leita aš einhverjum į Ķslandi til aš fylgjast meš brautum gervihnatta frį Ķslandi.  Žannig var mįl meš vexti aš Desmond King-Hele sį um rannsóknir į vegum Royal Society ķ Englandi į įhrifum efstu laga lofthjśps jaršar į brautir gervihnatta og fékk ķ žvķ skyni nokkra sjįlfbošališa til ašstošar um vķša veröld. Įgśst minntist į ungan mann  Hjįlmar Sveinsson sem hafši starfaš sem sumarmašur hjį honum og var meš brennandi įhuga į eldflaugum og geimferšum, og hafši skrifaš nokkrar blašagreinar um žau mįl.

Mįlin fóru nś aš snśast, og tękjabśnašur, žar į mešal stuttbylgjuvištęki, 7x50 handsjónauki (heppilegur fyrir notkun ķ myrkri), tvö mjög nįkvęm stoppśr, Norton‘s Star Atlas stjörnukortabók, įsamt mjög nįkvęmum stjörnukortabókum, Atlas Coeli og Atlas Borealis ķ stóru broti barst til Raunvķsindastofnunar. Dr. Ken Fea kunningi Žorsteins kom viš į Ķslandi į leiš sinni til Bandarķkjanna og tók Hjįlmar ķ kennslustund. Žeim tókst aš męla braut eins gervihnattar og į leiš sinni frį Bandarķkjunum kom Ken Fea aftur viš į Ķslandi og notaši žį tękifęriš til aš ašstoša Hjįlmar. Eftir žaš var gatan greiš og Hjįlmar męldi fjölda gervihnatta žar til hann fór til nįms ķ verkfręši erlendis einu įri sķšar, en žį tók Įgśst H Bjarnason viš starfinu žar til hann fór til nįms ķ verkfręši erlendis haustiš 1969. Sķšla sumars 1970 kenndi Hjįlmar ungum manni frį Keflavķk, en tękjabśnašinum var skilaš til Englands įriš 1974. (Žvķ mišur muna hvorki Žorsteinn, Hjįlmar né Įgśst nafniš į unga manninum og vęru upplżsingar vel žegnar).

Desmond Hing-Hele var m.a. formašur nefndar į vegum Royal Society  sem stóš aš žessum rannsóknum.  Hann fęddist įriš 1927 og stundaši m.a. nįm ķ ešlisfręši viš hįskólann ķ Cambridge. Hann hefur samiš  nokkrar bękur um fagsviš sitt: A Tapestry of Orbits, Observing Earth Satellites, Satellites and Scientific Research, Theory of Satellite Orbits in an Atmosphere.  Einnig er hann höfundur bókanna Shelley: His Thought and Work, Doctor of Revolution and Erasmus Darwin: A Life of Unequalled Achievement, svo og tveggja ljóšabóka.  Hann starfaši um įrabil hjį Royal Aircraft Establishment ķ Farnborough viš rannsóknir į žyngdarsviši jaršar og efstu lögum lofthjśpsins meš rannsóknum į brautum gervihnatta.  Fyrir žęr rannsóknir hlaut hann Eddington višurkenninguna frį Royal Astronomical Society. Hann var valinn Fellow of the  Royal Astronomical Society įriš 1966.   Vištal viš Desmond King-Hele er hér.

 

Framkvęmd athugana...

Žessar athuganir hér į landi fóru žannig fram aš um žaš bil einu sinni ķ mįnuši kom žykkt umslag frį Orbits Group, Radio and Space Research Station ķ Slough, Englandi.  Žetta var tölvuśtskrift į töfluformi meš spįm um ferla nokkurra gervihnatta.

Žegar heišskķrt var og śtlit fyrir aš gervihnettir sęjust voru žessi gögn tekin fram og žau skimuš ķ leit aš gervihnetti sem fęri yfir Ķsland žaš kvöld.  Ef lķklegur gervihnöttur fannst žurfti aš framkvęma nokkra śtreikninga og teikna sķšan meš blżanti įętlaša braut hans ķ Nortion‘s stjörnuatlas.  Rżnt var ķ kortiš og fundnar stjörnur žar sem braut gervihnattarins fęri nįlęgt. 

Um 10 mķnśtum įšur en gervitungliš myndi birtast for athugandinn śt, kom sér eins žęgilega fyrir og hęgt var, og kannaši brautina sem śtreiknuš hafši veriš meš sjónaukanum til aš vera tilbśinnn.  Žegar gervitungliš birtist i sjónaukanum var tunglinu fylgt žangaš žar til aš žaš fór į milli eša nįlęgt aušžekkjanlegum stjörnum, og stoppśriš sett i gang į žvķ augnabliki.  Sķšan var fariš inn, og stašsetningin gervitunglsins žegar stoppśriš var sett af staš įkvešin, yfirleitt ķ Atlas Borealis.  Žegar stašsetning hafši veriš įkvešin var stoppśriš stöšvaš į tķmamerki frį WWV tķmamerkjasendingu į stuttbylgju.  Žį žurfti einungis aš draga gangtķma stoppśrsins frį tķmamerkingunni og var žį stašsetningin og tķminn sem hśn var tekin žekkt.

Žessum upplżsingum var svo safnaš inn ķ skjöl sem fylgdu meš gervitungla spįnum frį Slough, og voru žau send til baka til Englands žegar nokkru magni męlinga hafši veriš safnaš saman.

Žaš mį geta žess aš į žessum tķma var ljósmengun į höfušborgarsvęšinu miklu minni en ķ dag. Götulżsingu og flóšlżsingu bygginga var stillt ķ hóf. Žį mįtti sjį tindrandi stjörnur yfir Reykjavķk og börnin lęršu aš žekkja stjörnumerkin. Nś er öldin önnur og stjörnurnar aš mestu horfnar ķ mengunarskż borgarljósanna.

 

Skondin atvik...

Geimrannsóknir ķ Garšahrepp

Žessi saga geršist ķ kjallara gömlu Loftskeytastöšvarinnar į Melunum. Žar sįtu žeir Hjįlmar, Ken Fea og Žorsteinn Sęmundsson. Ken var aš fara yfir ašferšafręšina viš gervitunglaathuganir og var aš teikna brautir hnattanna inn į eyšublöšin sem viš notušum. Umhverfis okkur voru kortabękurnar, stuttbylgjuvištęki, sjónaukar, o.fl. Žį birtist fréttamašur frį einu dagblašanna (viš skulum sleppa öllum nöfnum svo enginn fari hjį sér)  sem kom til aš taka vištal viš Žorstein um sovéskan gervihnött sem nżlega hafši veriš skotiš į loft.  Žegar hann sį okkur įsamt öllum bśnašinum umhverfis okkur spurši hann hvaš viš vęrum aš gera. Ken og Žorsteinn reyndu aš śtskżra mįliš fyrir fyrir honum, og mešal annars aš Hjįlmar byggi ķ Garšahreppi (Garšabę ķ dag) og žar vęri ljósmengun miklu minni en ķ Reykjavķk sem gerši athuganir miklu aušveldari.

Nęsta dag birtist risafyrirsögn ķ dagblašinu: „Geimkapphlaupiš nęr til Ķslands“. Ķ greininni var fjallaš um hve flóknar og merkilegar žessar athuganir į gervihnöttum vęru, og aš bśnašurinn sem til žyrfti vęri svo nęmur aš jafnvel borgarljósin myndu trufla žessar athuganir. Žetta žótti žeim félögum meira en lķtiš fyndiš.

 

Njósnarinn ķ Noršurmżrinni

Žegar žetta geršist var Įgśst unglingur ķ menntaskóla. Hann hafši reyndar haft allnokkurn įhuga į geimnum  frį žvķ er hann sį meš eigin augum Sputnik-1, sem var fyrsti gervihnötturinn, sveima yfir Ķslandi įriš 1957 žegar hann var 12 įra. Žaš var ekki löngu sķšar sem hann stóšst ekki mįtiš og smķšaši einfaldan stjörnusjónauka śr pappahólk, gleraugnagleri og stękkunargleri.  Meš žessum einfalda sjónauka sem stękkaši 50-falt mįtti sjį gķga tunglsins og tungl Jśpiters. Sķšan voru lišin nokkur įr įr og enn var geimįhuginn fyrir hendi. Nóg um žaš...

Fimm įrum sķšar: Žaš hafši vakiš einhverja athygli ķ Noršurmżrinni aš um žaš bil einu sinni ķ mįnuši bar pósturinn  žykkt brśnt umslag ķ hśsiš. Umslagiš var meš mörgum śtlendum frķmerkjum, og į žvķ stóš meš stórum svörtum stöfum On Her Majesty‘s Service.  Žetta žótti ķ meira lagi undarlegt, og ekki bętti śr skįk aš ķ sama hśsi bjó landsžekktur alžingismašur. Sögur fóru į kreik. Einhver hafši séš skuggalega ślpuklędda mannveru liggja ķ sólstól ķ garšinum og beina einhverju dularfullu tęki sem hann hélt meš annarri hendi  til himins.  Ķ hinni hélt hann į einhverju silfurlitušu. Stundum sįst skin frį litlu vasaljósi žegar mašurinn laumašist til aš lķta į litinn minnismiša. Skyndilega hljóp mašurinn inn. Žetta hafši einhver séš oftar en einu sinni. Oftar en tvisvar.  Hvaš var eiginlega į seyši? - Dularfullur póstur, ķ žjónustu Hennar Hįtignar, Royal Society, fręgur vinstrisinnašur stjórnmįlamašur, myrkraverk ķ garšinum, undarleg hljóš śr stuttbylgjuvištęki, morse...  Žetta var oršiš virkilega spennandi...  Det er gaske vist, det er en frygtelig historie! skrifaši H.C. Andersen ķ fręgu ęvintżri. Ekki var žetta neitt skįrra.   Hvaš var aš gerast ķ žessu hśsi?

Sķšan spuršist sannleikurinn śt:    Iss - žetta voru bara lķtt spennandi athuganir į brautum gervihnatta. Ekkert merkilegt. Dularfullu tękin sem mašurinn hélt į voru vķst bara sjónauki og stórt stoppśr. Hann žóttist vera aš glįpa į gervihnetti. Dularfullu hljóšin komu frį stuttbylgjuvištękinu žegar veriš var aš taka į móti tķmamerkjum; „...this is WWV Boulder Colorado, when the tone returns the time will be exactly...“ heyršist annaš slagiš, og žess į milli ...tikk...tikk...tikk...tikk...   Reyndar var pilturinn lķka radķóamatör og žaš śtskżrši morsiš  sem stundum heyršust fram į rauša nótt, en žį var hann aš spjalla viš vini sķna śti ķ hinum stóra heimi.  Žetta var ekki mjög spennandi, en mörgum įrum sķšar geršust mjög dularfullir og óhuggulegir atburšir ķ kjallara sama hśss, atburšir sem voru festir į filmu. - Mżrin.

 

Horft til himins

Fylgst meš brautum gervihnatta ķ kolnišamyrkri undir tindrandi stjörnuhimni. Athugandinn er meš öflugan handsjónauka og stoppśr fyrir tķmamęlingu.

 

 sputnik_1_800

Sputnik 1 gervihnettinum var skotiš į loft frį Baikonur ķ Rśsslandi 26. október 1957. 

 

 08-12-echo1

Echo 2 gervihnötturinn sem skotiš var į loft 24. janśar 1964 var 41m ķ žvermįl og žvķ mjög bjartur į himninum.  Žessi hnöttur var ķ raun eins konar mįlmhśšašur loftbelgur sem sendur var į braut umhverfis jöršu og var notašur sem spegill til aš endurvarpa śtvarpsbylgjum aftur til jaršar.

 

Desmond King-Hele

Desmond Hing-Hele stęršfręšingur.  Hlusta mį į vištöl viš hann hér.

 

 MPNIL26

Umslögin sem bįrust reglulega meš tölvureiknušum spįm um brautir nokkurra gervihnatta voru reyndar öllu stęrri en žetta, eša rśmlega A4. 

 

 Observing Earth Satellites

Ķ žessari bók er fjallaš um męlingar į brautum gervihnatta, m.a. meš handsjónauka.

 

 Map-elevation

Ķ bókinn eru myndir af żmsum eyšublöšum sem notuš voru til aš spį fyrir um braut gervihnattarins į stjörnuhimninum fyrir ofan höfušborgarsvęšiš.

 

Nortons Star Atlas

Sķša śr Nortons kortabókinni.

 

 

 Atlas_Coeli_3-large--B

Sķša śr Atlas Coeli kortabókinni. Žessi stjörnukort voru upphaflega handteiknuš af framhaldsnemum viš stjörnuathugunarstöšina  Observatórium Skalnaté Pleso ķ Slovakķu seint į fimmta įratug sķšustu aldar. Žessi kort voru įlitin žau bestu fįanlegu um žaš leyti sem gervihnattaathuganirnar fóru fram frį Ķslandi.

 

16615590_1_l

Atlas Coeli kortabókin var ķ mjög stóru broti eins og sś stęrri sem er į myndinni.

 

 image001

Įgśst er hér aš stilla Eddystone  stuttbylgjuvištękiš sem fylgdi verkefninu į tķmamerkja śtsendingar WWV stöšvarinnar sem var ķ Boulder Colorado ķ Bandarķkjunum. Stöšin sendi m.a. śt į 15 MHz sem yfirleitt heyršist best hér į landi. Žetta voru örstuttir pślsar sendir meš sekśndu millibili, en lengri pśls į heilum mķnśtum. Nįkvęm tķmasetning athugana skipti sköpum viš žessar męlingar og var įrķšandi aš ęfa sig vel.

 

 Braut-1

Ķ bók Desmond King-Hele er lżst hvernig athugandinn notaši stjörnur į himninum til aš stašsetja braut gervihnattarins sem veriš var aš męla.  Į žvķ augnabliki sem gervihnötturinn skar lķnu sem dregin var milli tveggja stjarna, sem fundnar höfšu veriš į stjörnukortinu og ętlunin var aš hafa til višmišunar, var nįkvęmt stoppśr ręst. Einnig mįtt miša viš eina stjörnu ef gervihnötturinn fór mjög nęrri henni.

 

Nįkvęmni athugana...

Óhjįkvęmilega vaknar spurningin, hve nįkvęmar voru žessar athuganir, sérstaklega žegar haft er ķ huga aš notast var viš einföld tęki? Svariš kemur örugglega į óvart. Samkvęmt King-Hele gat vanur athugandi nįš 1/100 sekśndna tķmanįkvęmni og um ½° stašarnįkvęmni. Viš töldum okkur nį meš nokkurri vissu um 1/10 sekśndna tķmanįkvęmni, en til žess žurfti nokkra žjįlfun.
Til fróšleiks sżnir taflan hér fyrir nešan nokkrar ašferšir og tękjabśnaš sem notašur er viš  viš gervihnattaathuganir.

 Navspasur

Samkvęmt žessari töflu eru sjónręnar athuganir meš góšum handsjónauka mjög nįkvęmar (200 metrar mišaš viš 1000 km fjarlęgš, eša 1:5000 eša 0,02%), og žaš krefst žess aš notašur sé dżr og flókinn tękjabśnašur til aš nį betri įrangri. Ķ staš 11x80 handsjónauka var notašur heldur minni sjónauki, eša 7x50, en į móti kemur aš gervihnettirnir sem fylgst var meš voru ekki ķ meiri fjarlęgš en 500 km.

 

 

Aš lokum...

Pistill žennan um einn žįtt geimrannsókna frį ķslandi fyrir hįlfri öld tóku žeir Hjįlmar og  Įgśst saman įriš 2015. Bįšir eru žeir nś rafmagnsverkfręšingar, Hjįlmar ķ Bandarķkjunum og  Įgśst į Ķslandi.  Minna mį į annan pistil sem fjallar um geimskot Frakka į Ķslandi įrin 1964 og 1965 žar sem bįšir voru višstaddir.  Sjį hér:  http://agbjarn.blog.is/blog/agbjarn/entry/477982/

 

 

Į myndinn efst į sķšunni eru nokkrar skammstafanir:

LEO = Lower Earth Orbit: Allt aš 2.000 km hęš.

MEO = Medium Earth Orbit: 2.000 - 35.000 km hęš.

GEO = Geostationary Earth Orbit: 35.786 km hęš.

 

 

Stopwatch-2


Gagnaver lķtt įhugaverš į Ķslandi...

 

 

 

 

Datacenter

 

Margir telja aš mjög įhugavert sé aš gagnaver rķsi į Ķslandi, žetta séu merkilegar stofnanir sem veiti fjölda vel menntašra vinnu viš hęfi. Er žaš svo?

Svariš er einfaldlega: Nei.

Ķ raun eru žetta lķtiš annaš en kęligeymslur sem hżsa ótrślegan fjölda netžjóna sem eru ekkert annaš en tölvur meš stórum diskageymslum. Žessar tölvur eru knśnar rafmagni sem fyrst og fremst umbreytist ķ hita sem žarf aš losna viš. Žess vegna er kęlibśnašurinn mjög fyrirferšamikill. Hvinurinn ķ viftunum ęrandi.

Žarna starfar fólk sem sinnir eftirlitsstörfum og fyrirbyggjandi višhaldi. Séržjįlfaš fólk sinnir einhęfu starfi viš aš skipta śt einingum ķ endalausum skįparöšum. Bilašar einingar eru settar ķ kassa og sendar śr landi, og nżjar einingar teknar śr kössum. Žarna starfar enginn viš skapandi störf. Engöngu rśtķnuvinnu viš aš sinna fyrirbyggjandi višhaldi og bķša eftir aš eitthvaš bili. Sama verkiš dag eftir dag. Dag eftir dag. Įriš um kring. Dag og nótt...

Starfa einhverjir tölvunarfręšingar, tęknifręšingar, verkfręšingar o.s.frv. į svona staš? Žaš er lķtil žörf į žeim, og ef einhverjir slysast til žess, žį sinna žeir ekki skapandi störfum. Taka žįtt ķ ótrślega einhęfu og leišinlegu višhaldi. Allur tölvubśnašurinn kemur til landsins tilbśinn ķ skįpum sem rašaš er saman, eša jafnvel heilu gįmunum sem einfaldlega er staflaš upp ķ kęligeymslunni stóru.

Svo er öllu aušvitaš fjarstżrt frį śtlöndum.

Aušvitaš starfar žarna lķka fólk viš aš hella upp į kaffiš sem naušsynlegt er til aš halda starfsfólkinu vakandi. Lķklega eru žó sjįlfvirkar kaffivélar notašar.  Žarna starfa vęntanlega hśsveršir og öryggisveršir sem gęta žess aš óvikomandi komi ekki nęrri bśnašinum og žarna starfar fólk sem sópar ryki af gólfi.

Eftirsóknarveršur stašur til aš starfa? Varla.

Veita gagnaver mörgum störf:  Eru 30 margir?  Sumum finnst žaš. En 50 manns?

Hvaš er žį svona merkilegt viš gagnaver?  Jś, margir halda aš žau séu einstaklega merkileg. Žaš er jś merkilegt ķ sjįlfu sér.

Svo žurfa žau mikla raforku sem fer ķ ekkert annaš er aš knżja tölvurnar og höršu diskana ógnarstóru og svo aušvitaš kęla žęr žvķ žęr hitna ógurlega. Kęlikerfin og blįsararnir gleypa mikla orku. Žaš merkilega er aš öll žessi raforka fer bara ķ aš hita rafeindabśnaš og kęla hann aftur. Engin vinna er framkvęmd. Engin afurš. Öll raforkan, segjum 30 MW, endar ķ umhverfi gagnaversins, sem er aušvitaš notalegt fyrir fugla himinsins. 

Stórmerkilegt...

Mį ég žį heldur bišja um eitthvaš annaš. Eitthvaš sem skapar störf fyrir viti boriš fólk...

 

 --- --- ---

Svo er žaš hin hlišin į mįlinu: Ef gagnaver er langt frį notendum veršur svartķminn of langur. Ķsland er langt frį Amerķku og meginlandi Evrópu. Žaš gerir stašsetningu gagnavera į Ķslandi minna įhugaverš fyrir eigendur žeirra.

 

---

Hér fyrir nešan mį sjį mynd sem tekin er ķ risa gagnaveri Microsoft.  Öllu komiš fyrir ķ gįmaeiningum sem staflaš er ķ kęligeymslu.

Inside Windows Azure's data center, one of world's largest

http://www.neowin.net/news/inside-windows-azures-data-center-one-of-worlds-largest

Microsoft_DC1

 

 

 


Hvers vegna virkaši SPOT neyšarsendir konunnar ekki - möguleg skżring...

 

spot2_satellite_network

 

 

Neyšarsendirinn sendir merki til gervihnattar meš įkvešnu millibili. Sendiafliš frį žessu litla tęki er lķtiš, loftnet lķtiš og gervihnötturinn ķ mikilli fjarlęgš. Žess vegna mį litlu muna.

Ekki er ólķklegt aš skżliš sem konan leitaši skjóls ķ hafi veriš meš bįrujįrnsžaki sem drepur nišur allar sendingar ķ įtt til gervihnattanna. Žetta er nęgileg skżring og gęti tękiš veriš ķ fullkomnu lagi.

Einnig žarf Geos Spot aš nį merkjum frį GPS hnöttunum, en eins og flestir vita žį gengur žaš oftast illa innanhśss.

Eftir žvķ sem ég best veit žį er sendiafliš frį Spot tękinu 0,4 wött og senditķšnin 1,6 GHz. Notaš er gervihnattanetiš Globalstar sem samanstendur af 48 hnöttum ķ 1400 km hęš og į braut meš 52 grįšu brautarhalla. 

 

UPPFĘRT 24.2.2015:

Hér fyrir nešan mį sjį hvernig braut eins gervihnattarins af 48 ķ Globalstar netinu liggur langt fyrir sunnan Ķsland. Žetta er hnötturinn M095.  Hęš hans yfir sjóndeildarhring er misjöfn eftir žvķ hvar hann er staddur į braut sinni og eftir žvķ hvar nyrsti hluti brautarinnar liggur. Ķ žessu dęmi er žaš į bilinu 15° - 38°.  Sjį http://www.n2yo.com/passes/?s=39075 .  Brautir annarra hnatta ķ kerfinu liggja į sömu slóšum.


Vegna žess hve brautir hnattarins eru langt fyrir sunnan land er hann tiltölulega lįgt į himninum og geta fjöll aušveldlega skyggt į hann.  Loftnet SPOT tękisins er stefnuvirkt og er mesti styrkur hornrétt į framhliš žess, žannig aš tękiš ętti helst aš halla į móti sušri til aš nį sem bestu merki frį žvķ.

Tękiš sendir "blint" til gervihnattarins. Žaš veit ekki hvort merkiš hafi nįš til hans, og ljósiš sem birtist į tękinu žegar žaš sendir merki segir eingöngu til um aš merkiš hafi veriš sent. Ljósiš merkir ekki aš merkiš hafi borist til gervihnattarins.   Žetta er žvķ "one-way communication".    Žetta er aušvelt aš misskilja.      Vištękiš ķ tękinu er eingöngu fyrir GPS stašsetningarmerki.

Žrįtt fyrir žessar takmarkanir er tękiš aušvitaš betra en ekkert. Til aš auka lķkur į aš merki berist į įfangastaš ķ fjalllendi er rįšlegt aš lįta žaš senda merki sjįlfvirkt tiltölulega ört, t.d. į klukkutķma fresti.

Svo žarf aš muna eftir aš tękiš virkar aš öllum lķkindum ekki innanhśss. Hugsanlega žó ef žaš er ķ sušurglugga og hallar móti sušri.

 

Globalstar M095

  spot_messenger_tips

 

91973-spot-gen3-satellite-gps-messenger

 

globalconstel.jpg

Globalstar


mbl.is Konan fannst heil į hśfi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

"This is BBC, Bush House, London"...

 

 

stuttbylgjuhlustun.jpg


Žessi orš hljóma enn ķ eyrum žess sem oft hlustaši į BBC fyrir hįlfri öld:  "This is BBC, Bush House, London...",    en žannig var stöšin kynnt annaš slagiš į stuttbylgjum. Śtsendingum var tiltölulega aušvelt aš nį, sérstaklega ef mašur hafši yfir aš rįša sęmilegu stuttbylgju śtvarpstęki og loftneti utanhśss.  Žetta var aušvitaš löngu fyrir daga Internetsins.

Žaš var žvķ glešilegt žegar fariš var aš senda śt žessa dagskrį į FM bylgju į Ķslandi fyrir nokkrum įrum, en jafn leišinlegt žegar 365 mišlar hęttu śtsendingum fyrir nokkrum vikum. Margir tóku žó gleši sķna aftur ķ dag žegar Vodafone hóf aš endurvarpa stöšinni į 103,5 MHz.

Žegar ašeins var hęgt aš nį śtsendingum į stuttbylgju var mašur hįšur skilyršum ķ jónahvolfinu sem er ķ um 100 km hęš, svipaš og noršurljósin, žvķ ašeins var hęgt aš heyra ķ erlendum stöšvum ef radķóbylgjurnar nįšu aš endurvarpast žar. Žaš er einmitt sólin eša sólvindurinn sem kemur til hjįlpar žar sem vķšar, enda fylgdu skilyršin į stuttbylgju 11 įra sólsveiflunni. Miklar styrkbreytingar og truflanir frį öšrum stöšvum truflušu oft śtsendinguna, ef hśn heyršist į annaš borš, en žaš tók mašur ekki nęrri sér.

Nś eru breyttir tķmar.  Hin glęsilega bygging Bush House er ekki lengur notuš fyrir śtsendingar BBC Worls Service.   Og ašeins žarf aš stilla litla śtvarpstękiš  į 103,5 MHz og BBC stöšin heyrist hįtt og skżrt įn truflana.

 

tf3om.jpg

 

Į efri myndinni situr bloggarinn viš vištęki sem hann notaši til aš nį tķmamerkjum frį WWV Boulder Coloradio vegna athugana į brautum gervihnatta. Į nešri myndinni mį sjį į myndinni 150W heimasmķšašan stuttbylgjusendi ķ notkun hjį TF3OM. Myndirnar eru frį žvķ um 1965.

 

 

 

_58780874_waves_1.gif

 

 Sjį:            BBC World Service at 80: A lifetime of shortwave

 

 

 

sony_icf-7600d.jpg
 
Gott stuttbylgjutęki eins og bloggarinn į ķ dag.
Sony ICF 7600D
 

 


mbl.is BBC World Service aftur ķ loftiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Öflugur sólstormur fyrir tveim įrum hefši getaš lagt innviši nśtķmažjóšfélags ķ rśst hefši hann lent į jöršinni...

 

 

 

 
Viš vorum mjög heppin fyrir réttum tveim įrum. Hefši sólstormurinn mikli lent į jöršinni, žį vęrum viš vęntanlega enn aš kljįst viš vandann og lagfęra fjarskipta- og rafmagnskerfin vķša um heim. Śff, žaš munaši litlu...!   Sem betur fer stefndi kórónuskvettan (CME Coronal Mass Ejection) ekki į jöršina ķ žetta sinn.
 
NASA fjallar um žetta į vefsķšu sinni ķ dag:

Near Miss: The Solar Superstorm of July 2012

"July 23, 2014: If an asteroid big enough to knock modern civilization back to the 18th century appeared out of deep space and buzzed the Earth-Moon system, the near-miss would be instant worldwide headline news.

Two years ago, Earth experienced a close shave just as perilous, but most newspapers didn't mention it. The "impactor" was an extreme solar storm, the most powerful in as much as 150+ years.

"If it had hit, we would still be picking up the pieces," says Daniel Baker of the University of Colorado...

[...]

Before July 2012, when researchers talked about extreme solar storms their touchstone was the iconic Carrington Event of Sept. 1859, named after English astronomer Richard Carrington who actually saw the instigating flare with his own eyes.  In the days that followed his observation, a series of powerful CMEs hit Earth head-on with a potency not felt before or since.  Intense geomagnetic storms ignited Northern Lights as far south as Cuba and caused global telegraph lines to spark, setting fire to some telegraph offices and thus disabling the 'Victorian Internet."

A similar storm today could have a catastrophic effect. According to a study by the National Academy of Sciences, the total economic impact could exceed $2 trillion or 20 times greater than the costs of a Hurricane Katrina. Multi-ton transformers damaged by such a storm might take years to repair.

"In my view the July 2012 storm was in all respects at least as strong as the 1859 Carrington event," says Baker. "The only difference is, it missed"..."

http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2014/23jul_superstorm

Myndabandiš er śr  frétt NASA.

Bloggarinn hefur įšur fjallaš um žessa hęttu sem vofir yfir okkur:

Öflug sólgos geta haft afdrifarķkar afleišingar į jöršu nišri...

Grķšarlegur sólblossi 1. september. Bilanir ķ fjarskiptakerfum...

 


Fyrir nokkru kom śt višamikil skżrsla vķsindanefndar sem nefnist Space Weather Events—Understanding Societal and Economic Impacts.   Žar er fjallaš um žessa hęttu sem stafaš getur af öflugum sólstormum.

 

severespaceweatherimpactsErum viš višbśin svona ósköpum utan śr geimnum?  Nei, alls ekki.  Samt er ašeins tķmaspursmįl hvenęr öflugur sólblossi lendir į jöršinni, nęgilega öflugur til aš valda miklum skemmdum į fjarskipta- og rafdreifikerum. Žaš miklum aš žaš getur tekiš mörg įr aš lagfęra..

 

 

 

Eldri frétt NASA:

Severe Space Weather--Social and Economic Impacts

 

 

 

Greinin sem vitnaš er til ķ frétt NASA:

D.N. Baker o.fl.

A major solar eruptive event in July 2012: Defining extreme space weather scenarios

Greinin sem pdf er hér.

 

 

 


Töfrum lķkast og ótrśleg tękni --- Heilmyndir (hologram) ķ lęknisfręšinni...

 

Myndbandiš hér fyrir nešan er frį Ķsrael og sżnir žaš hve ótrślega langt heilmyndatęknin er komin. Eiginlega miklu lengra en mašur įtti von į. Töfrum lķkast er vęgt til orša tekiš.

Heilmyndir, almyndir eša hologram myndir eru yfirleitt geršar meš hjįlp lasertękninnar, en žaš var įriš 1971 sem rafmagnsverkfręšingurinn Dr. Dennis Gabor (1900-1979) hlaut Nóbelsveršlaunin fyrir žessa uppfinningu sķna, en žaš var žegar įriš 1947 sem hann sżndi fram į frumhugmyndir meš sķušu venjulegu ljósi. Žaš var žó ekki fyrr en leysirinn (laser) kom til sögunnar um 1960 aš hęgt reyndist aš gera nothęfar heilmyndir.

Bloggarinn minnist žess tķma žegar laserinn var aš slķta barnsskónum og mešal annars notašur til aš gera ófullkomnar heilmyndir. Hann skrifaši pistil um laser ķ De Rerum Natura ķ janśar įriš 1966, žį tvķtugur. Kannski er žaš žess vegna sem honum žykir žessi tękni einkar įhugaverš Joyful

 



Eftir fįein įr veršur vęntanlega hęgt aš taka svona heilmyndir af fólki ķ fullri lķkamsstęrš og varšveita ķ tölvu. Sķšan, jafnvel žegar fólk er löngu lįtiš, veršur hęgt aš kalla žaš fram inn ķ stofu nįnast eins og žaš vęri sprellifandi.    -   Datt einhverjum ķ hug afturgöngur?

 

 

Įhugaveršar sķšur frį Real View meš svipušu efni:


http://www.realviewimaging.com

http://www.realviewimaging.com/?page_id=225


http://www.realviewimaging.com/?page_id=185

 

logo2.jpg
 
 

 

dennis_gabor.jpg

Dennis Gabor


Svona blęs Kįri um heim allan ķ dag - prufa sem kannski virkar og kannski ekki...?

 

Hér sést hvernig vindar blįsa viš yfirborš jaršar og ķ flughęš millilandaflugvéla. Myndirnar ęttu aš vera nokkurn vegin ķ rauntķma, en žęr uppfęrast į 3ja tķma fresti.

Prófiš aš benda į Ķsland meš mśsinni og dragiš til hlišar.
Getiš žiš snśiš hnettinum?
Getiš žiš skošaš žį hliš sem frį okkur snżr?

Prófiš einnig aš benda į myndina og snśa mśsarhjólinu.
Breytist stęršin į hnettinum?

Prófiš krękjurnar nešst į sķšunni.

 

* *

                                                    Vindur viš yfirborš jaršar.
                                               Litur ķ bakgrunni sżnir lofthita.

 

 

 

 

 

* *

 

                   Skotvindur (jet stream) ķ um žaš bil 10km (250 hPa) hęš

 

http://earth.nullschool.net/about.html

 

https://www.facebook.com/EarthWindMap

 

 

Žetta er nś ekkert annaš en fikt... Wink

 


Nżsköpun: Andblęr, nżstįrlegt orkusparandi loftręsikerfi...

 

 

andblaer-2.png

 

 

 

 
Starfsmašur Verkķs, Jóhannes Loftsson verkfręšingur, veršur ķ vištali ķ kvöld klukkan 20:00 ķ žęttinum Frumkvöšlar į ĶNN.

Hann er aš žróa loftręstikerfiš Andblę, sem er nokkuš einstakt.
Žaš lękkar orkukostnaš hśsa meš žvķ aš endurnżta megniš af varmanum ķ žvķ lofti sem loftaš er śt og getur žannig borgaš sig upp į skömmum tķma.  Ferskt hreinsaš loft bętir einnig inniloftiš og žar meš lķfsgęši allra žeirra sem inni dvelja. 
 
Öržunn hönnun Andblęs (4-6 cm), gerir kerfiš lķtt įberandi og fellur žaš vel inn ķ umhverfiš įn žess aš sérstaklega žurfi aš fela žaš.  Žetta mun t.d. gera Andblę aš einstakri loftręsilausn fyrir višhald og endurbętur į eldri hśsum, žar sem loftrżmi er oft takmarkaš. 

Myndin efst į sķšunni er af frumgerš tękisins.

Lesa mį meira um Andblę į heimasķšu Breather Ventilation. 
(www.breatherventilation.com (Opnast ķ nżjum vafraglugga) )

 

 

 

Frétt į vefsķšu Verkķs: http://www.verkis.is/frodleikur/frettir/nr/4185


 

 


Sólsveiflan lķklega bśin aš nį (óttalega slöppu) hįmarki...


 

 

ssn_predict_l1--sept2013.gif

Žaš fer ekki į milli mįla aš sólvirknin hefur veriš aš minnka undanfarinn įratug. Vefsķša NASA žar sem myndina efst į sķšunni var uppfęrš 5. september sķšastlišinn. Samkvęmt myndinni gęti ferillinn veriš staddur ķ hįmarki žessa dagana, en žaš veršur žó ekki öruggt fyrr en eftir nokkrar vikur eša mįnuši.

Nś er spįš sólblettatölunni 66 sem er sś lęgsta sķšan 1906, en žį var talan 64,2 eins og fram kemur į vefsķšu NASA sem DR. David Hathaway sér um.

 


Sólsveiflan

 http://sidc.oma.be/images/wolfmms.png

 Sólblettasveiflan frį um 1955

 

 

Sólblettasveiflan frį įrinu 1700

 

 http://www.climate4you.com/images/SIDC%20AnnualSunspotNumberSince1700.gif

 Sólblettasveiflan frį įrinu 1700

Takiš eftir sólsveiflunni sem var ķ hįmarki įriš 1906 og er įmóta og nś.  Lįgmarkiš skömmu eftir 1800 er kallaš Dalton lįgmarkiš.

 

 

 

Geislun sólar frį 1610

http://www.climate4you.com/images/SolarIrradianceReconstructedSince1610%20LeanUntil2000%20From2001dataFromPMOD.gif

 Śtgeislun sólar frį 1610 samkvęmt rannsóknum Dr. Judith Lean

Takiš eftir Maunder lįgmarkinu um žaš bil 1650-1710 į kaldasta tķmabili Litlu ķsaldarinnar og Daltom lįgmarkinu um 1810, en žį var einnig svalt.

http://www.geo.fu-berlin.de/en/met/ag/strat/forschung/SOLARIS/Input_data/Lean2001.pdf

http://www.geo.umass.edu/faculty/bradley/lean1995.pdf

http://www.agci.org/docs/lean.pdf

 

 

regions_sep14

 http://www.solarham.net/pictures/regions.jpg

 Sólin ķ dag

Aš sólin skuli nįnast vera įn sólbletta ķ hįmarki sólsveiflunnar er furšulegt.

 

 

 

 

           Įhugavert fyrir įhugasama.  Myndbandiš og śtdrįttur (abstract) er hér.

 

Solar Activity and Climate - Hiroko Miyahara, The University of Tokyo from Kavli Frontiers of Science on Vimeo.


Nęsta sķša »

Höfundur

Ágúst H Bjarnason
Ágúst H Bjarnason

Verkfr. hjá Verkís.
agbjarn-hjá-gmail.com

Audiatur et altera pars

Aðeins málefnalegar athugasemdir, sem eiga ótvíætt við efni viðkomandi pistils, og skrifaðar án skætings og neikvæðni í garð annarra, og að jafnaði undir fullu nafni, verða birtar. 

Um bloggiš

Ginnungagap

Żmislegt

Loftslag

Click to get your own widget

Teljari

free counters

Įlverš

http://metalprices.com/PubCharts/PublicCharts.aspx?metal=al&type=L&weight=t&days=12&size=M&bg=&cs=1011&cid=0

Sólin ķ dag:

(Smella į mynd)

.

Vinnan mķn:

Olķuveršiš ķ dag:

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (29.3.): 20
  • Sl. sólarhring: 36
  • Sl. viku: 214
  • Frį upphafi: 693970

Annaš

  • Innlit ķ dag: 18
  • Innlit sl. viku: 187
  • Gestir ķ dag: 18
  • IP-tölur ķ dag: 15

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Mars 2017
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband