Bloggfęrslur mįnašarins, september 2010

Nżr įhugaveršur hitaferill sżnir hlżskeiš og kuldaskeiš į noršurhveli sķšastlišin 2000 įr...

 

ljungquist2010_temp-graph.jpg

 

Ķ sęnska tķmaritinu Geografiska Annaler 92A(3):339-351)  birtist fyrir skömmu įhugaverš grein eftir Fredrik Charpentier Ljungquist. Höfundur starfar viš Hįskólann ķ Stokkhólmi.

Greinina mį nįlgast meš žvķ aš smella hér.
Trausti Jónsson
fjallaši um greinina hér.

Hitaferillinn sem er efst į sķšunni er śr greininni, en ég bętti inn raušu lķnunni sem sżnir mešalhita įranna 1961-1990. Hitaferillinn sżnir sem sagt frįvik frį žessu mešaltali. Strikaši hluti ferilsins lengst til hęgri er įratugamešaltal yfir tķmabiliš 1850-1999, ž.e. hitamęlingar geršar meš męlitękjum, en grįi hlykkjótti ferillinn er  aušvitaš nišurstöšur óbeinna męlinga.

Smella mį tvisvar į myndina til aš opna stęrri mynd og lesa skżringarnar sem eru fyrir nešan hana. 

Ķ greininni er kort sem sżnir į hvaša rannsóknum ferillinn er byggšur, og žar er einnig listi meš tilvķsunum ķ rannsóknirnar.

 

ljungquist-1_1030548.jpg

Žaš er įhugavert aš į ferlinum, sem er efst į sķšunni, kemur fram aš įlķka hlżtt hefur veriš į noršurhveli jaršar, ž.e. į žeim svęšum sem rannsóknirnar sem ferillinn byggir į nį yfir, fyrir 2000 įrum, aftur fyrir um 1000 įrum, og einnig į undanförnum įratugum.

Kuldaskeišin į hinum myrku mišöldum um 300-800, og aftur į litlu ķsöldinni frį um 1300-1900 leyna sér ekki.

Hitasveiflurnar fyrr į öldum eru yfir 0,6°C, eša svipaš og į sķšustu öld eins og allir vita.

 

Śrdrįttur:

ABSTRACT. A new temperature reconstruction with decadal resolution, covering the last two millennia, is presented for the extratropical Northern Hemisphere (90–30°N), utilizing many palaeotemperature proxy records never previously included in any largescale temperature reconstruction. The amplitude of the reconstructed temperature variability on centennial time-scales exceeds 0.6°C. This reconstruction is the first to show a distinct Roman Warm Period c. AD 1–300, reaching up to the 1961–1990 mean temperature level, followed by the Dark Age Cold Period c. AD 300–800. The Medieval Warm Period is seen c. AD 800–1300 and the Little Ice Age is clearly visible c. AD 1300–1900, followed by a rapid temperature increase in the twentieth century. The highest average temperatures in the reconstruction are encountered in the mid to late tenth century and the lowest in the late seventeenth century. Decadal mean temperatures seem to have reached or exceeded the 1961–1990 mean temperature level during substantial parts of the Roman Warm Period and the Medieval Warm Period. The temperature of the last two decades, however, is possibly higher than during any previous time in the past two millennia, although this is only seen in the instrumental temperature data and not in the multi-proxy reconstruction itself. Our temperature reconstruction agrees well with the reconstructions by Moberg et al. (2005) and Mann et al. (2008) with regard to the amplitude of the variability as well as the timing of warm and cold periods, except for the period c. AD 300–800, despite significant differences in both data coverage and methodology.

 

 

Sjįlfsagt er aš sękja alla greinina meš žvķ aš smella hér:
A new reconstruction of temperature variability in the extra-tropical northern hemisphere during the last two millenia.

 

Önnur įhugaverš grein frį 2009 eftir sama höfund er hér:
Temperature proxy records covering the last two millenni: A tabular and visual overview.
Žetta er vissulega nokkuš löng grein, en yfirfull af fróšleik.

 

 

 

 


 

Ś T Ś R D Ś R A R:

 

 

 
Hitaferil eftir Craig Loehle (2007), en hann birtist hér į blogginu ķ jśnķ 2008. 
Ferillinn nęr einnig yfir sķšastlišin 2000 įr.
 
 
 
Uppfęrt 30/10:  Žetta er smįvegis leišréttur hitaferill eftir Loehle (2008). 
 

 

 

 warming-in-cycles-carter1.jpg

 Sķšastlišin 5000 įr. Koma svona hlż og notaleg tķmabil į um žśsaldar fresti?

 

 

 

temperature_swings_11000_yrs.jpg

Frį sķšustu ķsöld fyrir 11.000 įrum nįnast til dagsins ķ dag. 

 

Žetta viršast vera grķšarmiklar sveiflur eins og žęr birtast į ferlunum, en hve miklar eru žęr ķ raun? Mešalhiti jaršar er um 15°C.  Heimasmķšaši hitamęlirinn hér fyrir nešan sveiflast um žvķ sem nęst 0,7 grįšur.  Er žetta mikiš eša lķtiš? Žaš fer aušvitaš eftir żmsu.

 

http://agbjarn.blog.is/users/fa/agbjarn/img/global-warming-thermometer--50_996980.gif

 

 

En žį er žaš aušvitaš spurningin stóra: Mun framtķšin verša svipuš og fortķšin? Notalega hlżtt į Fróni meš 1000 įra millibili, en leišinda kuldi ķ nokkur hundruš įr žess į milli. Hvenęr megum viš bśast viš nęstu ķsöld sem fęrir Frón į kaf undir ķs?  Erum viš ekki einstaklega heppin aš žaš skuli vera svona milt og gott žessa įartugina, eša er žaš bara eigingirni?

 

 

 Ef einhver er ekki bśinn aš fį nóg:

 Medieval Warm Period Project


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Fréttin um myrkvun jaršar įriš 2013 vegna sólgosa...

 

 

 

 

Žaš er śtilokaš aš aš hęgt sé aš spį fyrir um sólgos į žann hįtt sem fram kemur ķ norsku fréttinni, Jöršin gęti myrkvast,  sem vitnaš er til ķ Morgunblašinu ķ dag.

Žaš er svo annaš mįl aš öflug sólgos geta valdiš skaša į viškvęmum rafbśnaši. Til žess aš svo verši er ekki nóg aš öflugt sólgos verši, heldur žarf jöršin aš vera stödd žannig į braut sinni umhverfis sólu aš efnisagnirnar lendi į henni. 

Žaš er žvķ įstęšulaust aš óttast aš nokkuš svona lagaš gerist įriš 2013. Svona sólgos gęti kannski oršiš ķ nęstu viku, eša kannski eftir nokkur įr, įratug eša įratugi...

 

Žaš er svo annaš mįl aš žaš er sjįlfsagt aš žekkja hęttuna og vera višbśinn. Um žaš var fjallaš ķ pistlinum 25. janśar 2009:  Öflug sólgos geta haft afdrifarķkar afleišingar į jöršu nišri...

Ķ september 2009 var fjallaš um atvikiš 1859 sem kennt er viš Carrington og minnst er į ķ fréttinni:  Grķšarlegur sólblossi 1. september. Bilanir ķ fjarskiptakerfum...

 

Nżlega kom śt višamikil skżrsla vķsindanefndar sem nefnist Space Weather Events—Understanding Societal and Economic Impacts.   

Fyrir nokkru var fjallaš um skżrsluna į vefsķšu NASA: Severe Space Weather. Žar kemur fram sś mikla hętta sem rafdreifikerfinu getur stafar af öflugum kórónugosum og segulstormum. 

 

Sem sagt, ķ fréttinni leynist sannleikskorn, en žar er einnig óžarflega mikiš fullyrt...

 

 

 

Ķ dag er jafndęgur į hausti. Geta egg stašiš upp į endann ķ dag...?

 Žannig var spurt į blogginu fyrir įri...

 

 


mbl.is Jöršin gęti myrkvast
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Įhyggjur vķsindmanna af heilsufari sólar...

 

 

ssn_predict_l_1027400.gif

 

 Myndin er frį sķšustu spį NASA um virkni sólar į nęstu įrum. Spįin er dagsett 3ja september og mį lesa hana hér.  Eins og sjį mį, žį spįir NASA nś aš nęsta sólsveifla, sveifla nśmer 24, muni hafa um helmingi lęgri sólblettatölu en sś sem nżlišin er, ž.e. sólsveifla nśmer 23.

 

Ennžį meiri athygli hefur eftirfarandi žó vakiš...

 Į vefsķšu danska blašsins Ingeniųren, sem margir žekkja, var fyrir fįeinum dögum grein sem nefnist  Solpletterne forsvinder om få år, spår amerikanske forskere.

Smella hér til aš sjį greinina.

"Solen er langsomt ved at skrue ned for styrken af sit magnetfelt, viser målinger gennem de seneste ti år. En ekstrapolation tyder på, at solpletterne helt forsvinder om fem-ti år"

stendur ķ inngangi greinarinnar.

Ķ greininni er vķsaš ķ splunkunżja grein eftir Livingston og Penn. Greinin, sem er erindi sem žeir fluttu nżlega į rįšstefnu Alžjóša stjörnufręšifélagsins, Internationa Astronomical Union - IAU.  mun birtast innan skamms.     Bloggarinn nįši ķ eintak į arXiv.org. Greinina mį nįlgast meš žvķ aš smella hér.

Höfundarnir eru enn svartsżnni enn NASA og spį žeirra nęr einnig til sólsveiflu 25.

Ķ samantekt greinarinnar (abstract) stendur mešal annars:

"Independent of the normal solar cycle, a decrease in the sunspot magnetic field
strength has been observed using the Zeeman-split 1564.8nm Fe I spectral line at the
NSO Kitt Peak McMath-Pierce telescope. Corresponding changes in sunspot brightness
and the strength of molecular absorption lines were also seen. This trend was seen to
continue in observations of the first sunspots of the new solar Cycle 24, and extrapolating a linear fit to this trend would lead to only half the number of spots in Cycle 24 compared to Cycle 23, and imply virtually no sunspots in Cycle 25."

Höfundarnir benda vissulega į aš žetta séu ašeins vķsbendingar byggšar į męlingum. Žaš žurfi aš fara varlega žegar męliferlar eru framlengdir inn ķ framtķšina, en vissulega er žetta vķsbending sem vert er aš veita athygli, sérstaklega žegar spįr NASA um nęstu sólsveiflu eru nįnast ķ sama dśr.

 

Sjį einnig grein ķ Science 14 september; Say Goodby to sunspots?  Lesa hér.
Žar stendur m.a.:

"The last solar minimum should have ended last year, but something peculiar has been happening. Although solar minimums normally last about 16 months, the current one has stretched over 26 months—the longest in a century. One reason, according to a paper submitted to the International Astronomical Union Symposium No. 273, an online colloquium, is that the magnetic field strength of sunspots appears to be waning.

…

Scientists studying sunspots for the past 2 decades have concluded that the magnetic field that triggers their formation has been steadily declining. If the current trend continues, by 2016 the sun’s face may become spotless and remain that way for decades—a phenomenon that in the 17th century coincided with a prolonged period of cooling on Earth".

 --- --- ---

 

 

 

Grein um mįliš var aš birtast ķ dag į sķšunni WUWT:  Sun’s magnetics remain in a funk: sunspots may be on their way out. Smella hér. Žar eru nokkrar myndir og krękjur.

-

Livingston og Penn hafa fjallaš um žessi mįl įšur, en nś viršist sem rannsóknir žeirra veki mun meiri athygli en įšur. Ķ nżju greininni eru uppfęršir ferlar meš nišurstöšum nżrra męlinga.

 

Sjį bloggpistilinn sem birtist hér 3ja september 2009 žar sem fjallaš er um Livingston og Penn:

Eru sólblettir aš hverfa? Žannig er spurt į vefsķšu NASA ķ dag...

 

Nś er bara aš vona aš žetta sé ekki fyrirboši um žaš sem fjallaš er um hér Undecided

-

Žaš er žó rétt aš taka žaš fram ķ lokin aš sólin er viš hestaheilsu og žvķ fķlhraust, en žaš er bara spurning hvort hśn verši ķ sólskinsskapi nęstu įrin.

Svona sveiflur ķ sólinni eru mjög ešlilegar og koma meš reglulegu millibili, en hęširnar og lęgširnar eru misdjśpar.

Žaš er vel žekkt aš virkni sólar gengur ķ bylgjum. Žekktar sveiflur eru a.m.k. fimm: 1) 11 įra Schwabe, 2) 22 įra Hale, 3) 90 įra Gleissberg, 4) 200 įra Suess, 5) 2300 įra Hallstatt. Žar sem žetta eru nokkuš reglulegar sveiflur ętti aš vera hęgt aš nota žęr til aš spį fyrir um virkni sólarinnar ķ framtķšinni. Žaš hefur samt vafist nokkuš fyrir mönnum. 
(Ath. aš tķmarnir sem gefnir eru upp eru eingöngu žvķ sem nęst. Žannig er t.d. 11-įra sveiflan ķ raun į bilinu  9,5 til 13 įr aš lengd).

 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Stjörnuskošun, Stjörnufręšivefurinn og ljósmengun...

 

 

stjornufraedivefurinn-klippt.jpg


Nś fer aš verša hęgt aš njóta stjörnuhiminsins į kvöldin.  Aš mörgu leyti er haustiš besti tķminn žvķ žį er ekki eins kalt og um hįvetur.

Ekki er naušsynlegt aš eiga forlįta stjörnusjónauka til aš skoša stjörnurnar. Aš mörgu leyti hentar sęmilega góšur handsjónauki vel. Jafnvel er hęgt aš njóta feguršar kvöldhiminsins įn sjónauka. Žaš sem skiptir mestu mįli er aš komast śt śr žéttbżlinu og finna staš žar sem ljósmengun er minni. Til dęmis mį skreppa ķ Heišmörk eša aš Kaldįrseli fyrir ofan Hafnarfjörš. Ljósmengun ķ dreifbżli er oršin verulegt vandamįl og mį lesa um žaš hér.

Reyndar er Stjörnufręšivefurinn langbesta hjįlpartękiš. Žar er grķšarmikill fróšleikur ętlašur almenningi. Nżlega var vefurinn endurbęttur verulega og er mér til efs aš betri vefur fyrir žį sem įnęgju hafa af stjörnuskošun sé til į netinu. Aušvitaš eru allar greinar į Ķslensku, og meira segja į góšri Ķslensku :-)

Félagiš Stjörnuskošunarfélag Seltjarnarness er lķklega eina félag įhugamanna hér į landi. Félagar koma alls stašar af landinu, žrįtt fyrir aš nafniš geti bent til annars. Bloggarinn hefur veriš félagsmašur lengi og var gjaldkeri ķ nokkur įr fyrir um įratug sķšan
.

Tilefni žessa pistils er fyrst og fremst aš benda į Stjörnufręšivefinn  www.stjörnuskošun.is.  Enginn veršur svikinn af žvķ aš heimsękja hann.

---


Ķtarefni:

Stjörnuskošunarfélag Seltjarnarness


Ljósmengun



Grein um Ķsland ķ vķšlesnu erlendu tölvublaši: How to kill the datacenter business...

 

Ķ vefśtgįfu vķšlesins og mjög žekkts erlends mišils  ZDNet er fjallaš um ólukku Ķslendinga. Skżrt er frį žvķ hvernig žeir hafa lifaš af eldgos, óvešur og jaršskjįlfta, en nś sé ljóst aš enn ein ógnin stafi aš Ķslendingum, ž.e. žeirra eigin stjórnmįlamenn.

Aušvitaš er veriš aš fjalla um gagnaverin sem įttu aš koma ķ staš įlveranna. Fjallaš er um įkvöršun IBM og fleiri aš hętta samstarfi um uppbyggingu stórs gagnavers į Keflavķkurflugvelli...

 

How to kill the datacenter business

By David Chernicoff | September 9, 2010, 11:48am PDT

http://www.zdnet.com/blog/datacenter/how-to-kill-the-datacenter-business/438


Summary

With an environment that lends itself to significant green datacenter potential, Iceland’s dreams of becoming a datacenter mecca seem to have run afoul of the governmental bureaucracy

 

 

 

They survived earth quakes, severe weather, and a volcanic eruption that shut down air travel over a good portion of the planet, but it looks like the big plans of Icelandic datacenter providers may have been shot down by that most insidious of creatures; their own politicians.

With the announcement that IBM, as well as other major players, was postponing their involvement in the large datacenter operation planned for the former military base at Keflavik International Airport the prospects of a relatively rapid ramp up of the Icelandic datacenter operation seemed to be pretty well dampened.  At issue is the fact that the servers in the datacenters are currently subject to the Icelandic VAT and this additional taxation adds a major increase to the costs of setting up a datacenter in Iceland. The decision is apparently in the bureaucratic hands of the Icelandic Ministry of Finance, who has yet to make a decision

In the EU, servers are excluded from VAT so their inclusion in the Icelandic tax model came as a surprise to the potential datacenter facility customers. Due to the fact that the companies using the facility would not be operating on a permanent basis in Iceland, the VAT is non-refundable.  Within the confines of the EU companies can move servers from country to country without incurring a tax penalty under an exclusion in the tax code of the EU covering the free flow of product.

Regardless of the greenness of datacenters based in Iceland, the bottom line for business is the cost of doing business. By adding an unnecessary tax burden to the operation of datacenters in the country, the Icelandic government is throttling the growth of an entire industry sector.  And it’s not as if the government would be getting revenue from this business model if the tax stays in place.  The actions of the major corporations necessary for a successful launch of world-class datacenters makes that abundantly clear.

 

With more than 20 years of published writings about technology, as well as industry stints as everything from a database developer to CTO, David Chernicoff has earned the term "veteran" in the technology world. Currently the principal of an independent consulting business and an active freelance writer, David has most recently been a Senior Contributing Editor for Windows IT Pro magazine, having also been the Lab Director for Windows NT Magazine, Technical Director of PC Week Labs, the author or co-author of a number of books on different versions of Windows, a plethora of eBooks on various technology topics, and of approximately 3000 magazine articles in print and on the web. With more than 20 years of published writings about technology, as well as industry stints as everything from a database developer to CTO, David Chernicoff has earned the term "veteran" in the technology world. Currently the principal of an independent consulting business and an active freelance writer, David has most recently been a Senior Contributing Editor for Windows IT Pro magazine, having also been the Lab Director for Windows NT Magazine, Technical Director of PC Week Labs, the author or co-author of a number of books on different versions of Windows, a plethora of eBooks on various technology topics, and of approximately 3000 magazine articles in print and on the web.

 

 

Veršur Ķslands óhamingju virkilega allt aš vopni?

Nś er naušsynlegt aš hafa snarar hendur. Ef til vill er žaš žó žegar oršiš of seint...

Kannski mį bjarga einhverju fyrir horn meš žvķ aš bregšast viš strax ķ dag.
Į morgun veršur žaš oršiš allt of seint...


Góš grein Vilhjįlms Lśšvķkssonar: Til varnar lķffjölbreytni į Ķslandi...

 

Vilhjįlmur Lśšvķksson efnaverkfręšingur skrifaši nżlega mjög fróšlegar greinar ķ Fréttablašiš. 

Vilhjįlmur er doktor ķ efnaverkfręši, starfaši lengi sem framkvęmdastjóri Rannsóknarrįšs, hefur veriš stjórnarmašur Skógręktarfélags Ķslands, er formašur Garšyrkjufélagsins... Hann hefur fjallaš um nįttśruvernd ķ ręšu og riti, og sjįlfur starfaš aš uppgręšslu og skógrękt ķ eigin landi.

Žaš er full įstęša til aš halda žessari grein til haga. Ég leyfši mér aš breyta leturgerš į nokkrum stöšum.

 



 


 

Til varnar lķffjölbreytni į Ķslandi - fyrri grein

Fréttablašiš 28. įgśst 2010.

Vilhjįlmur Lśšvķksson įhugamašur um nįttśru Ķslands, sjįlfbęra ręktun og aukna lķffjölbreytni ķ landinu

vilhjalmur_lu_viksson.jpgNśverandi umhverfisrįšherra, Svandķs Svavarsdóttir, hefur aš undanförnu bošaš herferš gegn nokkrum tegundum lķfvera į Ķslandi, lśpķnu og skógarkerfli, sem uppręta skal meš verkfęrum eša eitra fyrir eftir žvķ sem viš į.

Rökin fyrir žessum śtrżmingarašgeršum eru žau aš umręddar tegundir ógni žvķ sem kallaš er ,,lķffręšilegur fjölbreytileiki" eša „lķffręšileg fjölbreytni" į Ķslandi og aš Ķsland sé skuldbundiš af alžjóšlegum sįttmįla (Rķó-sįttmįla) til žess aš berjast gegn ,,įgengum framandi lķfverum" sem ógni žeirri fjölbreytni. Auk žess žurfum viš ,,aš virša leikreglur į žessu sviši og taka miš af alžjóšlegri reynslu, ekki sķst vegna žess aš vistkerfi einangrašra eyja eru viškvęm fyrir innflutningi og dreifingu framandi lķfvera og er Ķsland žar engin undantekning".



Hugmyndafręšilega lituš tślkun Rķó-sįttmįla

Ķ žessari röksemdafęrslu er mörgu snśiš į hvolf. Lįtiš er ķ vešri vaka aš ,,lķffręšileg fjölbreytni" sé hugtak sem nįi yfir tiltekna stöšu lķfrķkisins į hverjum staš og aš į Ķslandi sé sérstök ,,lķffręšileg fjölbreytni" sem žurfi aš vernda fyrir ,,įgengum, framandi" tegundum samkvęmt alžjóšlegum samningi žar um.

Žetta er allt rangtślkun sem snżst um hugmyndafręši en ekki vķsindi og leišir til misskilnings į alžjóšlegum skuldbindingum Ķslands. Hugtakiš ,,lķffręšileg fjölbreytni" er reyndar vond žżšing į enska oršinu biodiversity sem er hlutlaust hugtak um fjölbreytileika lķfsins og nęr til allra flokka lķfrķkisins og erfšafręšilegs fjölbreytileika žess - óhįš staš og ašstęšum. Žaš nęr bęši til fjölbreytni tegunda, erfšaefnis og lķfsamfélaga, og ber ekki ķ sér neina hugmyndafręšilega eša tilfinningalega afstöšu til ęskilegra eša óęskilegra lķfvera - innlendra, framandi, eša įgengra. Betra vęri aš tala um lķffjölbreytni en ,,lķffręšilega" fjölbreytni žvķ fjölbreytnin er eiginleiki lķfsins en ekki fręšanna sem um žaš fjalla žótt einstakar fręšigreinar viršist gefa žeim mismunandi gildishlašna merkingu.

Skuldbindingar žęr sem Ķsland undirgekkst meš svonefndum Rķó-sįttmįla snśast um aš taka žįtt ķ alžjóšlegri višleitni til aš koma ķ veg fyrir aš tegundir lķfvera og lķfsamfélög fari forgöršum vegna sķvaxandi umsvifa mannsins į jöršinni. Sérstaklega snśast žęr um fjölbreytni lķfsins ķ regnskógum hitabeltisins og įhyggjur manna af ótępilegri eyšingu žeirra. Einnig er višurkennt aš lķka žurfi aš huga aš tegundum ķ śtrżmingarhęttu annarsstašar į jöršinni. Athyglisvert er aš Rķó-sįttmįlinn byggir mjög į žvķ aš fjölbreytni lķfsins sé manninum mikilvęg sem uppspretta veršmęta til framtķšar - aušlinda framtķšarinnar.

 

Hver er raunveruleikinn į Ķslandi?

Lķfrķki Ķslands er óvenju fįtękt af lķfverum og lķfręn framleišsla eša afkastageta landsins afar lķtil mišaš viš nįttśruskilyršin svo sem hnattstöšu, vešurfar og jaršveg. Žurrlendiš ber žess merki aš hafa veriš einangraš frį meginlöndunum og tegundir sem hér ęttu aš lifa góšu lķfi hafi ekki enn borist hingaš. Žetta į sérstaklega viš plönturķkiš. Ef hęgt er aš tala um jafnvęgi ķ žessu sambandi mį segja aš Ķsland sé gróšurfarslega śr jafnvęgi viš gróšurfar grannlandanna og annarra landa sem bśa viš hlišstęš gróšurskilyrši. Af žvķ leišir einnig fįbreytni annarra tegunda sem fylgja framleišslugetu gróšurlendisins. Af žessu leišir lķka aš žegar einangrun hefur veriš rofin fjölgar lķfverutegundum hér hratt.

Landnįm Ķslands og žeir nżtingarhęttir sem fylgdu landnįmsmönnum ę sķšan leiddu til stórfelldrar gróšur- og jaršvegseyšingar sem stašiš hefur fram į okkar daga. Landinu sem var aš stórum hluta viši vaxiš var breytt ķ örfoka land, berangursmela eša ķ besta falli mosažembur og lyngmóa žar sem engar afkastamiklar og lostętar plöntur eins og belgjurtir og ungar trjįplöntur žrifust vegna žrotlausrar beitar. Ķslendingar hafa žvķ valdiš gķfurlegu lķffręšilegu umhverfisslysi lķkt og ašrar žjóšir sem bśiš hafa viš hjaršmennsku t.d. ķ Asķu, Afrķku. Žessu hefur veriš marglżst og stašfest meš vķsindarannsóknum hér į landi og merkin getur hver sem er séš sem er meš augun opin.

En žaš er eins og margir vilji breiša yfir og afneita žessu. Žaš er jafnvel fariš aš lofsyngja berangursholtin og lyngmóann sem hin nįttśrulegu ķslensku gróšursamfélög meš sķna dżrmętu ,,lķffręšilegu fjölbreytni". Og nś er fariš aš berjast gegn višleitni til aš endurheimta hin löngu glötušu gróšursęld og lķfframleišslu sem henni fylgir - og žeirri stofnun fališ aš hefja eyšingu gróšurs sem žó hefur nįš mestum įrangri ķ barįttunni viš gróšureyšinguna.

Sem betur fer hefur gróšureyšingu fyrri įra nś aš mestu veriš snśiš viš og gróšurlendi Ķslands tekur örum stakkaskiptum. Žar kemur margt til. Skógręktar- og landgręšslustarf hefur skilaš miklum įrangri og mjög hefur dregiš śr beitarįlagi saušfjįr. Stór svęši eru nś frišuš fyrir beit. Į sķšustu tveimur įratugum hefur vešurfar einnig oršiš gróšri hagstęšara en var lengst af. Nżjar tegundir bęši svaršplöntur, runnar og tré, sem fluttar hafa veriš til landsins, breišast nś hratt śt įsamt innlendum tegundum - s.s. vķši, birki og żmsum belgjurtum - jafnvel tegundum sem veriš hafa į vįlista Nįttśrufręšistofnunar. Nęrtękt er fyrir ķbśa höfušborgarsvęšisins aš horfa yfir heišarnar ofan viš Reykjavķk og sjį breytingarnar sem eru aš verša og aš žęr eru til góšs bęši fyrir mannlķf og ašrar lķfverur ķ landinu. Aš halda öšru fram er einfaldlega rangt.

Sannleikurinn er sį aš ķ samhengi viš Rķó-sįttmįlann um verndun lķffjölbreytni er engri innlendri tegund brįš hętta bśin. Žvert į móti eru żmsar žęr sem hafa veriš į vįlista eša frišašar nś ķ śtbreišslu og aušvelt aš fjölga mörgum žeirra ef menn vilja. Einu lķfsamfélögin sem eru e.t.v. aš dragast saman vegna gróšurśtbreišslunnar eru žau sem myndušust ķ kjölfar gróšur- og jaršvegseyšingarinnar, foksvęšin, holtin og melarnir, sem bśskaparhęttir landsmanna myndušu ķ samspili viš eldgos og langvarandi kuldaskeiš frį lokum 13. aldar. Ķ žessu samhengi žarf aš ręša skuldbindingar Ķslands en ekki ķ samhengi viš eyšingu skóga ķ hitabeltinu.

Lķffjölbreytni į Ķslandi ķ skilningi Rķo-sįttmįla hefur žannig veriš aš aukast hröšum skrefum į sķšustu įrum og engri tegund er ķ rauninni hętta bśin af manna völdum. Engar vķsindarannsóknir hafa heldur sżnt fram į neitt slķkt. Žvert į móti eru margar nżjar tegundir skordżra, fugla, örvera aš nema hér land auk žeirra plantna sem menn flytja til landsins bęši af įsetningi manna eša óviljandi meš margvķslegum ašföngum - m.a. til landbśnašar. Sumar tegundir sem hingaš koma óbošnar eru ekkert sérstaklega ęskilegar ķ augum okkar, svo sem 4-5 tegundir geitunga, köngulęr, asparglitta og Spįnarsnigill aš mašur ekki tali um margvķslegar tegundir sveppa sem leggjast į tré og garšagróšur. En žrįtt fyrir leišindin sem žessum tegundum fylgja fyrir okkur mennina tekur lķfrķkiš sjįlft enga sérstaka sišferšilega afstöšu til žessara nżbśa. Žeir munu finna sinn staš ķ ķslenskri nįttśru eins og ašrar tegundir sem hingaš komu į undan, hvort sem mannfólkinu lķkar betur eša ver. - En žęr geta veriš bęši ,,įgengar og framandi" ķ lķfi žeirra sem fyrir eru. Žaš žarf hins vegar mikiš ,,lķffręšilegt lögreglurķki" til aš stjórna žeirri umferš og litlar forsendur eru til aš standa undir žeim kostnaši hér į landi.

 

maple_leaf.gif

 

 

Til varnar lķffjölbreytni į Ķslandi - sķšari grein

Fréttablašiš 2. september 2010.

 

Ķ fyrri grein höfundar var bent į aš beitt vęri hugmyndfręšilega litašri og óvķsindalegri tślkun į hugtakinu "lķffręšilegum fjölbreytileika" ķ Rķó-sįttmįla Sameinušu žjóšanna til aš réttlęta herferš gegn svoköllušum "įgengum framandi lķfverum", ašallega lśpķnu og skógarkerfli. Dregiš var ķ efa aš ašstęšur hér į landi köllušu į ašgeršir ķ skilningi Rķó-sįttmįla žar sem hér į landi vex lķffjölbreytileiki og ekki hefur veriš sżnt fram į aš neinni tegund eša lķfsamfélagi sé hętta bśin. Lķklega mį meš hlišstęšum hugmyndafręšilegum rökum réttlęta herferš gegn fleiri tegundum sem telja mį "įgengar og framandi" aš mati einhvers hóps. Hér er fjallaš um réttmęti žess aš stjórnvöld grķpi yfirleitt til ašgerša į žessu sviši .

 

Mikilvirk, sjįlfbęr landgręšsluplanta

Alaskalśpķnan er einn afkastamesti frumherjinn ķ žessu efni og hefur žegar skipt sköpum ķ žvķ uppgręšslustarfi sem hér hefur veriš stundaš. Hśn breišist śt žar sem įšur var örfoka eša rofiš land og gęšir jaršveginn frjósemi sem įšur var eytt. Upp rķs nżtt lķfrķki meš jaršvegsörverum og jaršvegsdżrum sem bśa ķ haginn fyrir nżtt gróšurlendi meš innlendum og ašfluttum tegundum - allt eftir ašstęšum og įsetningi manna. Og nż lķfsamfélög eru lķka aš verša til m.a. meš ašstoš lśpķnunnar. Skógurinn er nś aš breišast śt sjįlfkrafa (sjįlfbęr) į landinu sem lśpķnan hefur forunniš. Hann lašar aš sér margar indęlar tegundir fugla bęši "innlendar" eins og mśsarindil, hrossagauk, aušnutitling og skógaržröst sem fjölgar óšum og svo "framandi" nżbśa eins og glókoll, svartžröst og krossnef. Reyndar fer śtbreišslan fram aš hluta meš hjįlp žeirra tegunda sem nżta hiš nżja gróšurlendi. Skógaržröstur er žar mikilvirkur aš dreifa fręjum. Žar sem nżtur birtu ķ skóginum vex upp fjölbreyttur svaršgróšur og berjarunnar vaxnir af fręi bornu af fuglum. Niturbindandi innlendar tegundir eins og umfešmingur, giljaflękja og fuglaertur breišast hratt śt. Niturneytandi tegundir fylgja svo ķ kjölfariš bęši innlendar tegundir į borš viš ętihvönn, sigurskśf sem og reyni, birki, vķši og einnig ašfluttar tegundir eins og rifs, sólber, hindber, yllir og fleiri berjarunnar įsamt skógarkerfli, Spįnarkerfli og geitkįli og fleiri tegundum.

Sumar žessara tegunda, bęši innlendar og framandi, geta um tķma oršiš hvimleišar mešan žęr žekja landiš og gera žaš erfitt yfirferšar eša žęr komast ķ garšlönd žar sem menn vilja rękta ašrar tegundir til feguršar og yndisauka. Žaš réttlętir žó ekki herferš gegn žeim kostaša af opinberu fé.

Žaš getur veriš aš sś "lķffręšilega fjölbreytni" ķ örfoka gróšurlendum, holtum og melum sem nokkrir grasafręšingar hafa reynt aš skrį meš žvķ aš telja fjölda višurkenndra, villtra ķslenskra hįplantna bķši einhvern hnekki. Ég mótmęli hins vegar slķkum einhliša męlikvarša į "lķffręšilega fjölbreytni" sem hugmyndafręšilega litašri og óvķsindalegri tślkun į Rķó-sįttmįlanum. Ég lķt svo į aš sś žröngsżni ķ tślkun sé śt ķ hött į tķmum žegar hrašfara loftslagsbreytingar ganga yfir, samgöngur eru jafn greišar milli Ķslands og raun ber vitni og lķftegundum fjölgar hratt - bęši žeim sem viš teljum ęskilegar og žeim sem viš erum ekkert sérstaklega hrifin af.

 

Vaxandi fjölbreytni lķfrķkisins - óraunhęf og óžörf herferš

Ķsland er ekki lengur lķffręšilega einangruš eyja. Fjölbreytni lķfrķkisins į Ķslandi vex nįnast meš degi hverjum bęši meš og įn tilverknašar mannsins. Į heildina litiš veršur žaš til góšs žótt einstakar tegundir örvera, jurta og skordżra geti valdiš okkur einhverjum tķmabundnum skrįveifum. Minna hefur oršiš śr faröldrum undanfarinna įra en fręšingar spįšu žótt oršiš hafi stašbundnir og tķmabundnir skašar. Žaš žekki ég af eigin reynslu.

Allar jurtir geta oršiš illgresi ķ garšinum okkar žegar žęr vaxa į stöšum žar sem viš viljum lįta ašrar plöntur vaxa. En śtrżmingarherferš gegn einstökum tegundum į kostnaš almennings į engan rétt į sér. Slķkar śtrżmingartilraunir skila litlum įrangri. Eiturherferšir og upprót skašar miklu fleiri lķfverur en tilgangurinn var aš uppręta og frębanki er žegar oršiš til ķ jaršveginum. Žaš sem raunverulega į sér staš er aš veriš er aš tefja nįttśrulega gróšurframvindu. Raunar er žaš sišferšilega umhugsunarvert hvernig opinberum ašilum kemur slķkt til hugar įn žess aš fram fari yfirvegašar rannsóknir į meintri skašsemi viškomandi tegundum. Engar marktękar rannsóknir hafa fariš fram į slķkri meintri skašsemi sem reyndar er afar illa skilgreind. Hér er śt ķ hött aš vķsa til hinna sögulegu fordęma um eyšingu refa og minka enda hafa sömu yfirvöld dregiš śr višleitni til aš halda žeim tegundum ķ skefjum. Žar er žó um žekkt įhrif į landsnytjar og bśskap aš ręša. Ekki hefur veriš sżnt fram į nein slķk efnahagsleg įhrif lśpķnu eša skógarkerfils į landsnytjar - nema sķšur sé.

Ég mótmęli žvķ įformum umhverfisrįšherra og lķt į žaš sem gróflega sóun į almannafé verši fariš śt ķ kostnašarsamar ašgeršir af opinberri hįlfu til aš śtrżma eša hefta śtbreišslu žessara tegunda. Žaš hljóta aš vera önnur brżnni verkefni ķ žįgu žjóšarinnar sem kalla į almannafé um žessar mundir. Ég mótmęli einnig žeirri hugmyndafręši sem bżr aš baki žessum įformum rįšherra.

 

 


 

Ķtarefni:

Um eiturįhrif Roundup (Glyphosate)  illgresiseyšisins sem Landgręšslan notar til aš eyša gróšri į Ķslandi:

 Pesticide Action Network Aotearoa NZ (PANANZ)


 

 


Höfundur

Ágúst H Bjarnason
Ágúst H Bjarnason

Verkfr. hjá Verkís.
agbjarn-hjá-gmail.com

Audiatur et altera pars

Aðeins málefnalegar athugasemdir, sem eiga ótvíætt við efni viðkomandi pistils, og skrifaðar án skætings og neikvæðni í garð annarra, og að jafnaði undir fullu nafni, verða birtar. 

Um bloggiš

Ginnungagap

Żmislegt

Loftslag

Click to get your own widget

Teljari

free counters

Įlverš

http://metalprices.com/PubCharts/PublicCharts.aspx?metal=al&type=L&weight=t&days=12&size=M&bg=&cs=1011&cid=0

Sólin ķ dag:

(Smella į mynd)

.

Vinnan mķn:

Olķuveršiš ķ dag:

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (18.8.): 1
  • Sl. sólarhring: 20
  • Sl. viku: 137
  • Frį upphafi: 699485

Annaš

  • Innlit ķ dag: 1
  • Innlit sl. viku: 99
  • Gestir ķ dag: 1
  • IP-tölur ķ dag: 1

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Įgśst 2017
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband