Hlżindin miklu fyrir 1000 įrum ...

 

070302_viking_ship_02.jpg

 

Flestir vita hve tķšarfar var hagstętt žegar norręnir menn tóku sér bólfestu į Ķslandi og Gręnlandi. Viš getum jafnvel žakkaš žaš žessum hlżindum aš landiš var numiš af forfešrum okkar. Žaš hlżtur žvķ aš vera įhugavert fyrir okkur Ķslendinga aš vita nįnar um hvernig įstandiš var hér į landi, og einnig annars stašar į žessum tķma. Undanfarna įratugi höfum viš einnig notiš mildrar vešrįttu og getum žvķ nokkuš ķmyndaš okkur įstandiš fyrr į tķmum.

Žaš gęti veriš fróšlegt aš fręšast ašeins um hnatthlżnunina fyrir įržśsundi. Vörpum fram nokkrum spurningum og leitum svara:

 - Var hlżrra eša kaldara į mišöldum fyrir um 1000 įrum en ķ dag?

 - Hve mikiš hlżrra eša kaldara var žį en ķ dag?

 - Voru žessi hlżindi hnattręn eša bara bundin viš noršurslóšir?

 

Hvernig er hęgt aš fį svar viš žessum spurningum? 

Į vef CO2 Science hefur um alllanga hrķš veriš kynning į verkefni sem kallast Medieval Warm Period Project. Verkefniš fer žannig fram aš skošašar eru fjölmargar vķsindagreinar žar sem rannsóknir gefa hugmynd um hitafariš į žessu tķma og nišurstöšur metnar m.a. meš tilliti til ofangreindra spurninga. Nišurstöšur eru skrįšar ķ gagnagrunn sem ašgengilegur er į netinu.

Žetta er grķšarlega mikiš verkefni. Ķ dag eru ķ gagnagrunninum gögn frį 716 vķsindamönnum hjį 417 rannsóknarstofnunum ķ 41 landi, en žar į mešal eru ķslenskir vķsindamenn hjį ķslenskum stofnunum. Reglulega bętast nżjar greinar ķ safniš.

Aušvitaš er ekki hęgt aš meta hitastigiš beint, en meš žvķ aš meta vaxtarhraša trjįa śt frį įrhringjum, vaxtarhraša lķfvera ķ vötnum og sjó skv. setlögum, męla hlutfall samsęta ķ borkjörnum, osfrv. er hęgt aš fara nęrri um hvernig hitafariš į viškomandi staš var. Žetta eru žvķ óbeinar hitamęlingar, eša žaš sem kallast proxy.

Vandamįliš er mešal annars aš til er aragrśi rannsóknaskżrslna og greina eftir fjölda vķsindamanna sem lķklega enginn hefur haft yfirsżn yfir fyrr en Dr. Craig Idso, Dr.Sherwood Idso og Dr. Keith Idso réšust ķ žaš verkefni aš rżna žennan fjölda vķsindagreina og flokka nišurstöšur.

Kosturinn viš žessa ašferšafręši er aušvitaš aš hér er fyrst og fremst  um aš ręša nišurstöšu viškomandi vķsindamanna sem framkvęmdu rannsóknirnar, en įlit žeirra sem rżna vķsindagreinarnar skipta minna mįli. Komi upp vafamįl varšandi mat žeirra er alltaf hęgt aš fara ķ frumheimildir sem getiš er um. 

 

Verkefninu er ekki lokiš, en hver er stašan ķ dag? 

 

--- --- ---

 

mwpqualitative.gif
 
Figure Description: The distribution of Level 2 Studies that allow one to determine whether peak Medieval Warm Period temperatures were warmer than (red), equivalent to (green), or cooler than (blue), peak Current Warm Period temperatures.
 
Sjį hér.
 
 
Var hlżrra eša kaldara į mišöldum fyrir um 1000 įrum en ķ dag?
 
Hér tįknar MWP Medieval Warm Period, ž.e. hlżindin fyrir um įržśsundi, og CWP Current Warm Period, ž.e. hlżindin undanfarna įratugi.
 
Į lóšrétta įsnum er fjöldi einstakra rannsókna.
 

MWP<CWP: Nišurstöšur rannsókna sem gefa til kynna kaldara hafi veriš fyrir įržśsudi en ķ dag.
MWP=CWP: Nišurstöšur sem gefa til kynna aš įlķka hlżtt hafi veriš į žessum tveim tķmaskeišum.
MWP>CWP: Nišurstöšur rannsókna sem gefa til kynna aš hlżrra hafi veriš į mišöldum en undanfariš.

Yfirgnęfandi meirihluti rannsókna gefur til kynna aš hlżrra hafi veriš į mišöldum en ķ dag.

 
 --- --- ---
 
 
 
mwpquantitative.gif

Figure Description: The distribution, in 0.5°C increments, of Level 1 Studies that allow one to identify the degree by which peak Medieval Warm Period temperatures either exceeded (positive values, red) or fell short of (negative values, blue) peak Current Warm Period temperatures.

 Sjį hér

 Hve mikiš hlżrra eša kaldara var žį en ķ dag?

Hér er eins og į fyrri myndiniin fjöldi rannsókna sem gefa įkvešna nišurstöšu į lóšrétta įsnum. Flestar rannsóknir gefa til kynna aš į tķmabilinu hafi veriš um 0,5 grįšum hlżrra en undanfariš, en dreifingin er allnokkur.

Žaš viršist hafa veriš heldur hlżrra į mišöldum en undanfariš, eša sem nemur rśmlega hįlfri grįšu Celcius.

 --- --- --- 

 


 This is the main TimeMap window.  Use the zoom or pan tools from the toolbar above it to focus on different parts of the world where MWP studies have been conducted.  Call up information pertaining to a single study by clicking the pointer on the symbol representing it.  Drag a box around multiple symbols and a new attribute window will open that contains information about the MWP at each of the enclosed locations.

 Voru žessi hlżindi hnattręn eša bara bundin viš noršurslóšir?

Sjį hér.

Į  vef CO2Science er mjóg įhugavert gagnvirkt kort eins og myndin sżnir.
Kortiš er beintengt stórum gagnagrunni.
Einn punktur er fyrir hverja rannsókn sem hefur veriš rżnd og flokkuš (7 punktar viš ķsland). Meš žvķ aš smella į viškomandi punkt er hęgt aš sjį żmsar upplżsingar.


Kortiš įsamt ķtarlegum śtskżringum er hér.

Miklar upplżsingar eru tengdar žessu gagnvirka korti, miklu meiri en svariš viš žeirri einföldu spurningu sem bloggarinn varpaši fram, ž.e. hvort um hnattręnt fyrirbęri hafi veriš aš ręša.

Žegar žetta kort er skošaš vel og hvaš liggur žar aš baki viršist einhlķtt aš um hnattręn hlżindi hafi veriš aš ręša.

 

 

Hvaš er fjallaš um rannsóknir sem tengjast Ķslandi į vefnum CO2 Science?

 

Į kortinu eru sjö punktar viš Ķsland. Žvķ er forvitnilegt aš kanna hvaš žar er į bakviš. Hér eru fjögur sżnishorn.

Smelliš į krękjurnar fyrir nešan myndirnar til aš lesa nįnar um viškomandi rannsókn.

 

l2_haukadalsvatn2_876923.gif
 
 
 
Öll greinin um Haukadalsvatn sem vķsaš er til į vef CO2 Science er hér.
 
---
 
 
l1_lakestora2_877286.gif
 
 
---
 
 
l1_northiceland2.gif

 
---
 
 
l1_icelandicnshelf2.gif
 

  Northern Icelandic Shelf, North Atlantic Ocean

 

 --- --- ---

 

Aš lokum: Ętli žessi mynd sem į ęttir a rekja til Dr. Craig Lohle sé nokkuš rétt? (grein hér).

 

 

Ferillinn į myndinni sżnir hitafar jaršar sķšastlišin 2000 įr eša frį Kristsburši til įrsins 1995. Žetta er mešaltal 18 rannsókna į hitafari jaršar sem Dr. Craig Loehle hefur tekiš saman og birti ķ ritinu Energy & Environment ķ nóvember įriš 2007. Engin žessara 18 rannsókna byggir į įrhringjum trjįa enda telur Loehle įrhingi vera ónįkvęman męlikvarša žar sem margt annaš en hitastig hefur įhrif į trjįvöxtinn. Lengst til hęgri į ferlinum hefur Dr. Roy W. Spencer, sem sér um śrvinnslu męligagna um hitafar jaršar frį gervihnöttum,  teiknaš inn hitaferil frį Bresku vešurstofunni sem sżnir mešalhita jaršar frį įrinu 1850 til įrsins 2007. Höfundur pistilsins ķslenskaši skżringar į lķnuritinu sem Dr. Spencer birtir į vefsķšu sinni. Samanlagt sżna žvķ ferlarnir hitafar jaršar frį įrinu 1 til įrsins 2007. Hlżindin į mišöldum eru greinileg, žį kemur litla ķsöldin og svo aftur hlżindin sķšustu įratugina.

 

Hingaš til hafa menn ašeins getaš vitnaš ķ stöku rannsóknir, en hér er bśiš aš safna saman og flokka nišurstöšur 716 vķsindamanna hjį 417 rannsóknarstofnunum ķ 41 landi. Hér eru allar tilvķsanir fyrir hendi svo aušvelt er aš sannreyna allt.


Megin nišurstašan viršist vera aš hlżindin hafi veriš hnattręn, og aš žaš hafi veriš um hįlfri grįšu hlżrra žį en undanfariš, en hlżindin nś eru um 0,7°C meiri en fyrir öld. 

 

Žaš er žvķ vonandi óhętt aš įlykta sem svo, žó žaš komi ekki fram beint ķ  nišurstöšum Medieval Warm Period Project, aš fyrir įržśsundi hafi veriš um 1,2°C hlżrra en fyrir įrhundraši, aš sjįlfsögšu meš fyrirvörum um mikla óvissu vegna ešli mįlsins. 

Viš vitum aš menning blómstraši um žetta leyti į mišöldum. Evrópa var rķk vegna rķkulegrar uppskeru, og fólk hafši meiri tķma til aš sinna hugšarefnum sķnum. Mikil žróun var ķ vķsindum, listum og bókmenntum. Margar dómkirkjur og fagrar byggingar voru reistar ķ Evrópu. Norręnir menn sigldu um heimshöfin...    Sķšan kólnaši verulega žegar Litla ķsöldin svokallaša brast į, fįtękt, hungur, galdraofsóknir, sjśkdómar tóku viš,  en aftur tók aš hlżna į sķšustu öld...

 

 UPPFĘRT 2014:

Listinn į CO2 Science yfir rannsóknir sem tengjast Ķslandi hefur lengst sķšan pistillinn var skrifašur įriš 2009:

 Lake Stora Višarvatn, Northeast Iceland

 North Icelandic Shelf

 Northern Icelandic Coast

 Northern Icelandic Shelf, North Atlantic Ocean

 Northern Icelandic Shelf, North Atlantic Ocean

 Lake Haukadalsvatn, West Iceland

 Lake Hvķtįrvatn, Central Iceland

 Northern Icelandic Shelf, North Atlantic Ocean

 

 

 

ĶTAREFNI:

 
Įslaug Geirsdóttir o.fl.: Loftslagsbreytingar ķ fortķš og framtķš: saga loftslags rakin ķ seti ķslenskra stöšuvatna

Įslaug Geirsdóttir o.fl: A 2000 year record of climate variations reconstructed from Haukadalsvatn, West Iceland.  Grein ķ Journal of Paleolimnol

Įhugaverš ritgerš eftir Karl Jóhann Gušnason.
Tengsl htastigs į Ķslandi į įrunum 1961-2009 viš hnattręnar hitastigsbreytingar og NAO (Noršur-Atlantshafssveifluna).
Mjög fróšleg og įhugaverš prófritgerš frį Hįskóla ķslands, Lķf og umhverfisvķsindadeild.

 

 

Sennileg stęrš jökla viš landnįm:

Glaciers in Iceland 1000 years ago
 Sjį Įrbók Landgręšslu rķkisins 1995-1997

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Loftslag.is

Lang višamesta rannsóknin į žessum proxķum og samantekt mį finna hjį Mann og fleirum, en hann notar żmsar proxķrannsóknir eins og žś minnist į hér aš ofan.

Nišurstaša hans er sś aš nś sé töluvert hlżrra en į mišöldum į noršurhveli jaršar. Sjį Hér

Ef žś hefur eitthvaš śt į hokkķstafinn aš athuga, žį hef ég skrifaš um hann Hér.

Myndin af jöklunum er ein af žessum klassķsku rökum sem efasemdamenn nota hér viš land. Ekki kemur fram hvaša gögn eru į bakviš žessa mynd (sögusagnir og proxķhitastig?) og ekki tekiš tillit til žess aš viš nśverandi hita eru jöklar aš missa massa sinn grķšarlega hratt og žvķ spurning hvernig jafnvęgisįstand žeirra vęri ef nśverandi hiti héldist ķ einhvern tķma - Ergo: ekki hęgt aš nota žessa mynd til samanburšar viš hitastig dagsins ķ dag. 

Loftslag.is, 27.7.2009 kl. 10:29

2 Smįmynd: Jóhann Elķasson

Žetta er einhver merkilegasta og besta grein sem ég hef lesiš um žetta mįlefni og sś best rökstudda.  Takk fyrir.

Jóhann Elķasson, 27.7.2009 kl. 10:39

3 Smįmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Žetta efni er įgętlega rannsakaš af hinum żmsu rannsóknarašilum og vķsindamönnum sem rannsaka loftslagsbreytingar. Žaš eru žó fęstir sem hafa komist aš svona afgerandi nišurstöšu varšandi hitastigiš į MWP. Hér eru t.d. nokkrir tenglar į sķšur meš upplżsingum um žetta efni, m.a. NOAA:

http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/pubs/ipcc2007/ipcc2007.html
http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/pubs/ipcc2007/box64.html
http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/globalwarming/medieval.html
http://climateprogress.org/2008/09/03/sorry-deniers-hockey-stick-gets-longer-stronger-earth-hotter-now-than-in-past-2000-years/
http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter6.pdf (t.d. į bls. 449 og 465 sem eru spurningar og svör varšandi žetta efni)

Mbk.

Sveinn Atli Gunnarsson, 27.7.2009 kl. 11:01

4 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Ég vona bara aš žś fįir ekki svķviršingar yfir žig eins og stundum įšur, fyrir aš birta svona upplżsingar hér. Frį mér fęršu žakkir fyrir fróšleikinn.

Gunnar Th. Gunnarsson, 27.7.2009 kl. 14:00

5 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

321

Įgśst H Bjarnason, 28.7.2009 kl. 08:54

6 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Takk fyrir athugasemdirnar.

Ég vil bara minna į aš pistillinn fjallar um hlżindin fyrir um 1000 įrum, en ekki hlżindin ķ dag, og sķst af öllu um hlżindi af mannavöldum.

Įgśst H Bjarnason, 28.7.2009 kl. 09:00

7 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Hér er mjög skemmtileg samantekt į įhrifum loftslagsbreytinga undanfarnar aldir.  Vķkingar og jöklar į Ķslandi koma žar töluvert viš sögu:

 

Detailed Chronology of Late Holocene Climatic Change


James S. Aber.


http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm

Įgśst H Bjarnason, 28.7.2009 kl. 09:22

9 Smįmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Sęll Įgśst;

Ef žś ert aš varpa eftirfarandi spurningum fram (tekiš śr fęrslunni), žį er fęrslan aš einhverju leiti um hlżindin ķ dag, ķ žaš minnsta samanburšur. Ég get ekki betur séš.

- Var hlżrra eša kaldara į mišöldum fyrir um 1000 įrum en ķ dag?

 - Hve mikiš hlżrra eša kaldara var žį en ķ dag?

 - Voru žessi hlżindi hnattręn eša bara bundin viš noršurslóšir?

Sveinn Atli Gunnarsson, 28.7.2009 kl. 10:15

10 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Svatli. Viš sem erum uppi nśna hljótum aš bera įstandiš saman viš žaš sem viš žekkjum og erum aš upplifa.  Einhvern samanburš veršum viš aš hafa. 

Ekki vera aš hįrtoga .  

Įgśst H Bjarnason, 28.7.2009 kl. 10:29

11 Smįmynd: Loftslag.is

Įgśst 10: Besti samanburšurinn er žį aš sjįlfsögšu hokkķstafurinn  og žó žaš hafi veriš žokkalega hlżtt į mišöldum žį stenst žaš ekki samanburš viš žann grķšarlega hita sem er nśna og er ķ vęndum nęstu įrin og įratugi.

--

En mašur žorir varla aš kommenta hérna lengur, fyrst athugasemdir mķnar viš sķšustu fęrslu fóru svona illa ķ žig aš žś lokašir į athugasemdir žar og hefur nś sett upp athugasemdakerfiš žannig aš žaš žurfi samžykki žitt til aš žaš birtist hérna (kannski er ég aš misskilja, žetta gęti veriš śt af einhverju öšru).

En hvaš um žaš, aš setja athugasemdakerfiš svona upp er eingöngu įvķsun į žaš aš ešlileg umręša getur ekki fariš fram. T.d. sér mašur ekki hvaš ašrir hafa sagt fyrr en žś samžykkir žaš. Segjum aš einhver sé bśinn aš setja nśna inn svar viš žvķ sem ég sagši - žś hefur ekki tķma til aš samžykkja žaš fyrr en į morgun og žį sé ég žaš fyrst. Ég sendi inn svar viš žvķ og žś hefur ekki tķma til aš samžykkja žaš fyrr en sólarhring sķšar. Séršu ekki hvaš umręšur į žķnu bloggi verša stiršar - fyrir utan óvissuna um aš svariš sem mašur sendir verši samžykkt.

Loftslag.is, 28.7.2009 kl. 13:56

12 Smįmynd: Loftslag.is

... og nś er seinni hluti athugasemdar minnar óžarft lengur, žar sem Įgśst er bśinn aš breyta athugasemdakerfinu - įnęgšur meš žaš.

Loftslag.is, 28.7.2009 kl. 13:57

13 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Höskuldur

Ég var farinn aš undarast aš engar athugasemdir voru komnar ķ morgun. Sendi žį sjįlfum mér prufuathugasemd meš textanum 123 sem ekki bistist. Fann einhverjar stillingar ķ stjórnboršinu sem ég breytti og sķšan žurfti ég aš opna fyrir hverja og eina athugasemd sem bišu. Žaš į mešal var prufuaugasendingin mķn, sem ég sķšan eyddi.

Ennžį er eitthvaš aš žannig aš ég fę ekki tölvupóst um aš athugasemd hafi borist, žó svo aš stillingar gefi til kynna aš svo eigi aš vera. Ég hef alltaf fengiš póst um slķkt hingaš til og jafnvel getaš lesiš hann ķ sķmanum. Sjįlfagt į žaš eftir aš hrökkva ķ lag.

Įgśst H Bjarnason, 28.7.2009 kl. 14:14

14 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Žaš įtti aš standa prufusendingin en ekki prufuaugasendingin (hvaš sem žaš nś er :-)    Alla vega birtast athugasemdir strax nśna.

Įgśst H Bjarnason, 28.7.2009 kl. 14:17

15 Smįmynd: Heimir Tómasson

Žetta er stórmerkileg grein og virkilega skemmtilega aflestrar. Hafšu žökk fyrir.

Heimir Tómasson, 29.7.2009 kl. 04:13

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Ágúst H Bjarnason
Ágúst H Bjarnason

Verkfr. hjá Verkís.
agbjarn-hjá-gmail.com

Audiatur et altera pars

Aðeins málefnalegar athugasemdir, sem eiga ótvíætt við efni viðkomandi pistils, og skrifaðar án skætings og neikvæðni í garð annarra, og að jafnaði undir fullu nafni, verða birtar. 

Um bloggiš

Ginnungagap

Żmislegt

Loftslag

Click to get your own widget

Teljari

free counters

Įlverš

http://metalprices.com/PubCharts/PublicCharts.aspx?metal=al&type=L&weight=t&days=12&size=M&bg=&cs=1011&cid=0

Sólin ķ dag:

(Smella į mynd)

.

Vinnan mķn:

Olķuveršiš ķ dag:

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (26.2.): 19
  • Sl. sólarhring: 24
  • Sl. viku: 175
  • Frį upphafi: 740644

Annaš

  • Innlit ķ dag: 14
  • Innlit sl. viku: 117
  • Gestir ķ dag: 14
  • IP-tölur ķ dag: 14

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Feb. 2021
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28            

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband