"Myrkurstundum į vökutķma fjölgar um 131 til 190 klukkustundir eša 5 til 8 sólarhringa ef klukkunni veršur seinkaš"...

 

 

 

Dr. Žorsteinn Sęmundsson stjörnufręšingur hefur séš um śtgįfu Almanaks Hįskólans ķ įratugi og reiknaš śt hinar margbreytilegu töflur sem žar eru, en žaš er mikil nįkvęmnisvinna. Hann er žvķ manna fróšastur um tķmatal og klukkuna. Žorsteinn var um įratugaskeiš deildarstjóri Hįloftadeildar Raunvķsindastofnunar Hįskóla Ķslands.

Žorsteinn hefur oft fjallaš um klukkuna, seinkun hennar, sumartķma, vetrartķma, o.fl. Mig langar til aš vķsa į nżlegan pistil hans į vef Almanaksins: „Um seinkun klukkunnar“    http://www.almanak.hi.is/seinkun2.html

Žaš vill svo til aš sį sem žessar lķnur ritar starfaši į Hįloftadeild Raunvķsindastofnunar, žar sem Žorsteinn réši rķkjum, sem sumarmašur įrin 1968 og 1969. Žį var einmitt įkvešiš aš  hafa sumartķma allt įriš į Ķslandi og uršu margir fegnir žegar hringlinu meš klukkuna var hętt.

 

Žorsteinn sagši ķ vištali viš Morgunblašiš 1. desember:

 

Still­ing klukk­unn­ar alltaf mįla­mišlun

Ingi­leif Frišriks­dótt­ir
if@mbl.is

Dr. Žorsteinn Sęmundsson, stjörnufręšingur hjį Raunvķsindastofnun Hįskóla Ķslands.stękka

Dr. Žor­steinn Sę­munds­son, stjörnu­fręšing­ur hjį
Raun­vķs­inda­stofn­un Hį­skóla Ķslands. mbl.is/ā€‹Golli

„Ég hef mikl­ar efa­semd­ir um nei­kvęš heilsu­fars­leg įhrif af fljótri klukku. Ķ žvķ sam­bandi er at­hygl­is­vert aš svefn­höfgi ung­linga viršist engu minna vanda­mįl ķ žeim lönd­um žar sem klukk­unni er seinkaš aš vetri til,“ seg­ir Žor­steinn Sę­munds­son, stjörnu­fręšing­ur.

Hann seg­ir žaš klukk­una frem­ur en dags­birt­una sem ręšur žvķ hvenęr ung­ling­ar fara aš sofa į kvöld­in. Sums stašar er­lend­is hafi žaš gef­ist vel aš hefja skóla­hald seinna aš morgni, og slķkt hafi t.a.m. tķškast ķ Eg­ilsstašaskóla sķšustu įr.

Mbl.is fjallaši ķ sķšustu viku um fyr­ir­lest­ur Bjarg­ar Žor­leifs­dótt­ur, lektors viš Lękna­deild Hį­skóla Ķslands, um klukkužreytu į mešal Ķslend­inga. Žar sagši hśn žaš mjög brżnt lżšheilsu­mįl aš seinka klukk­unni um eina klukku­stund. Ķslend­ing­ar vęru aš skapa sér vanda meš nś­ver­andi fyr­ir­komu­lagi sem hef­ur mešal ann­ars slęm­ar af­leišin­f­ar fyr­ir heilsu fólks.

Ég hef litla trś į žvķ aš žetta sé heilsu­fręšilegt heimsvanda­mįl,“ seg­ir Žor­steinn ķ sam­tali viš mbl.is. Hann seg­ist jafn­framt hafa žį at­huga­semd aš Björg, įsamt mörg­um öšrum, ein­blķni į eina af­leišingu žess aš seinka klukk­unni ķ staš žess aš skoša mįliš frį öll­um hlišum. 

Hverri til­hög­un fylgja kost­ir og ókost­ir

„Still­ing klukk­unn­ar veršur alltaf mįla­mišlun žvķ aš sér­hverri til­hög­un fylgja bęši kost­ir og ókost­ir,“ seg­ir Žor­steinn, en bend­ir į aš žegar nś­gild­andi lög um tķma­reikn­ing voru sett įriš 1968 hafi megin­į­stęšan veriš óįnęgja fólks meš žaš sem kallaš var hringliš meš klukk­una.

Ķ pistli sķn­um um seink­un klukk­unn­ar seg­ir hann mark­mišiš meš laga­setn­ing­unni žaš įr hafa fyrst og fremst veriš žaš aš koma į föst­um tķma allt įriš. „Skošana­könn­un leiddi ķ ljós aš mun fleiri vildu hafa flżtta klukku („sum­ar­tķma“) en óbreytta („vetr­ar­tķma“). Varš žvķ nišurstašan sś aš klukk­ur skyldu stillt­ar eft­ir mištķma Greenwich.“

Radd­ir komiš fram sķšustu įr sem kalla į breyt­ingu

Eft­ir breyt­ing­una mį segja aš frišur hafi rķkt um tķma­reikn­ing­inn ķ ald­ar­fjóršung. Žaš er ekki fyrr en į sķšustu įrum aš komiš hafa fram radd­ir sem kalla į breyt­ingu į nż. Mį žar nefna žings­įlykt­un­ar­til­lögu įriš 1994, frum­varp įriš 1995 (end­ur­flutt 1998 og 2000), og žings­įlykt­un­ar­til­lög­ur įrin 2006, 2010, 2013 og nś sķšast įriš 2014.

„Spyrja mį hvers vegna breyt­inga sé óskaš eft­ir svo langa sįtt um nś­gild­andi fyr­ir­komu­lag. Žar kem­ur tvennt til greina. Ķ fyrsta lagi er vax­in upp nż kyn­slóš sem man ekki žaš fyr­ir­komu­lag sem įšur gilti og žekk­ir ekki af eig­in raun kosti žess eša ókosti. Ķ öšru lagi hafa skap­ast nż višhorf vegna breyttra ašstęšna ķ žjóšfé­lag­inu, nżrr­ar tękni og nżrra sjón­ar­miša. Hvort tveggja žarf aš hafa ķ huga įšur en įkvöršun er tek­in um laga­setn­ingu sem óhjį­kvęmi­lega snert­ir hvern ein­asta Ķslend­ing aš meira eša minna leyti.“

Bjart­ari morgn­ar dżr­keypt­ir

Žį bend­ir hann į aš seink­un klukk­unn­ar hefši žau įhrif aš bjart­ara yrši į morgn­anna og žaš sé tvķ­męla­laust sterk­asta rök­semd žeirra sem vilja fara žessa leiš. 

„Į hinn bóg­inn eru bjart­ari morgn­ar keypt­ir žvķ verši aš fyrr dimm­ir sķšdeg­is žegar um­ferš er meiri og börn į leiš śr skóla. Menn get­ur greint į um žaš hvort žeir kjósi frem­ur bjart­ari morgna eša bjart­ara sķšdegi. En um­feršaržung­inn bend­ir til žess aš menn nżti al­mennt sķšdegiš frem­ur en morgn­ana til aš sinna er­ind­um sķn­um. Žaš viršist gilda aš sumri ekki sķšur en vetri og stjórn­ast žvķ ekki af birt­unni einni sam­an. Óum­deilt er, aš flest­ir kjósa flżtta klukku į sumr­in, žvķ aš lengri tķmi gefst žį til śti­vist­ar.“

Fals­von­ir um batn­andi lķšan viš aš seinka klukk­unni

Žor­steinn bend­ir jafn­framt į aš ķ žings­įlykt­un­ar­til­lög­unni sé horft fram­hjį žeirri stašreynd aš raf­lżs­ing hef­ur įhrif į lķk­ams­klukk­una ekki sķšur en sól­ar­ljósiš og rask­ar žvķ hinni nįtt­śru­legu sveiflu. „Ķ žjóšfé­lagi nś­tķm­ans ręšur sól­ar­ljósiš ekki still­ingu lķk­ams­klukk­unn­ar nema aš tak­mörkušu leyti. Žvķ ętti ekki aš vekja mönn­um fals­von­ir um aš lķšan žeirra muni batna til muna viš žaš aš seinka klukk­unni.“

Žį seg­ist hann hrędd­ur um aš mörg­um myndi bregša ķ brśn žegar žeir yršu var­ir viš žaš aš myrkriš skylli į klukku­stund fyrr sķšdeg­is, eins og myndi ger­ast ef klukk­unni vęri seinkaš. „Dótt­ir mķn bjó ķ Lundi ķ Svķžjóš ķ haust žegar klukk­unni var breytt žar frį sum­ar­tķma yfir į vetr­ar­tķma. Hśn oršaši žaš svo aš breyt­ing­in sķšdeg­is hefši veriš afar óžęgi­leg. Ég hef heyrt svipaša sögu frį fleir­um, bęši aust­an­hafs og vest­an­hafs,“ seg­ir Žor­steinn.

Loks seg­ir hann rétt aš vekja at­hygli į žvķ aš mik­ill fjöldi fólks ķ heim­in­um bżr viš fljóta klukku allt įriš. Žetta sjį­ist vel ef tķma­kort Almanaks Hį­skól­ans er skošaš.

 

--- --- ---

 

Dr. Gunnlaugur Björnsson stjarnešlisfręšingur, nśverandi deildarstjóri Hįloftadeildar Raunvķsindastofnunar Hįskóla Ķslands, skrifaši 1. desember 2014 į visir.is:

Myrkur ķ heygaršshorninu

SKOŠUN
09:18 01. DESEMBER 2014
 
 
Gullli
Enn er komin fram į Alžingi žingsįlyktunartillaga um „seinkun klukkunnar og bjartari morgna“. Réttilega er bent į ķ tillögunni aš klukkan į Ķslandi er ekki ķ samręmi viš gang sólar. Žaš er enda svo aš tķminn er įkvešinn hinn sami į öllu landinu žó aš meš réttu lagi ętti klukkan į Austurlandi aš vera um hįlftķma į undan klukkunni į Vesturlandi.


Žegar tķminn er festur eins og gert er į Ķslandi og raunar ķ öllum löndum, er reynt aš koma žvķ žannig fyrir aš gangur klukkunnar sé sem flestum aš skapi. Žaš er ekki alltaf aušvelt, og ķ sumum rķkjum er žaš reyndar alls ekki gert. Žegar įkvešiš var įriš 1968 aš sumartķmi skyldi gilda į Ķslandi įriš um kring var žaš aš sjįlfsögšu aš vel athugušu mįli og hefur ekki žótt įstęša til aš hreyfa viš žvķ sķšan.

Į lišnum įratug eša tveimur, hafa öšru hvoru komiš fram į Alžingi tillögur um aš hverfa frį žessu fyrirkomulagi. Fyrst vildu menn auka enn viš misręmiš og fęra hįdegiš lengra fram į eftirmišdaginn. Gęfust žannig lengri og bjartari kvöld til śtiveru, grillunar eša annarrar išju. Žaš varš ekki. Nś vilja sumir žingmenn taka skrefiš ķ hina įttina og hverfa frį föstum sumartķma. Meginįstęša žessara hugmynda aš breyttri klukku sżnist vera sś aš meš žvķ móti fįist bjartari morgnar, sem vissulega er rétt. Žaš viršist žó skķna ķ gegn ķ tillögunni aš žetta gefi fleiri birtustundir ķ sólarhringnum en nśverandi fyrirkomulag og bęti žar meš geš guma. Žaš er aušvitaš alrangt. Lega landsins og gangur jaršar um sól „śthluta“ okkur įkvešnum fjölda birtustunda yfir daginn, viš getum einungis įkvešiš meš lögum hvernig klukkan skuli stillt. Žaš fjölgar ekki birtustundum.

Lķklega skiptir žaš žorra manna mestu mįli aš birtustundir į vökutķma séu sem flestar. Žaš er einfalt aš reikna žaš śt aš ef klukkunni yrši seinkaš um eina klukkustund eins og žingsįlyktunartillagan leggur til, myndi myrkurstundum į vökutķma fjölga um 131 til 190 klukkustundir eftir žvķ hvort vökutķmi teldist frį 7-23 eša 8-24.

Žetta samsvarar fimm til įtta heilum sólarhringum ķ auknu myrkri į vökutķma! Ég myndi ekki vilja skipta fyrir nokkurn mun. Ekki veršur séš aš hugmynd flutningsmanna sé lķkleg til aš draga śr skammdegisžunglyndi eša öšrum sįlarkvillum sem hugsanlega orsakast af langri dvöl į noršurhjara.

 

--- --- ---

 

Žetta er skošun žeirra tveggja manna sem best žekkja śtreikning tķmatals og klukkunnar į Ķslandi. 

Į mķnum vinnustaš mętir starfsfólkiš til vinnu į tķmabilinu 7 til 9. Žeir įrrisulu męta snemma og geta žvķ einnig fariš snemma heim ķ lok vinnudags. Flestir męta um klukkan įtta, en allnokkrir ekki fyrr en um nķuleytiš.  Allir eru įnęgšir og klukkan ekkert vandamįl.

Svo mį aušvitaš minnast į aš ķ žéttbżli utanhśss er tęplega hęgt aš tala um skammdegismyrkur, lżsing er žaš góš. Myrkriš er aftur į móti ķ dreifbżlinu. Žar er žaš oft kolsvart.  Innanhśss er aušvitaš vel bjart hjį okkur öllum, žökk sé góšri raflżsingu. 

Rįšiš viš morgunsyfju er einfalt: Fara fyrr aš sofa og gęta žess aš nį 7 - 8 tķma svefni. Vakna sķšan eldhress smile.



 

 

 

 

 


mbl.is Svona dimmir meš breyttri klukku
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Innilega sammįla žessu og ég hef mjög lengi veriš žeirrar skošunar aš sķšdegissólin sé eftirsóknarveršari en morgunsólin . Hér į Reyšarfirši skżn sólin į sumarkvöldum žegar best lętur til ca. 18.30 

Vil ég aš hśn setjist kl 17? Nei takk!

Gunnar Th. Gunnarsson, 8.12.2014 kl. 21:27

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Ágúst H Bjarnason
Ágúst H Bjarnason

Verkfr. hjá Verkís.
agbjarn-hjá-gmail.com

Audiatur et altera pars

Aðeins málefnalegar athugasemdir, sem eiga ótvíætt við efni viðkomandi pistils, og skrifaðar án skætings og neikvæðni í garð annarra, og að jafnaði undir fullu nafni, verða birtar. 

Um bloggiš

Ginnungagap

Żmislegt

Loftslag

Click to get your own widget

Teljari

free counters

Įlverš

http://metalprices.com/PubCharts/PublicCharts.aspx?metal=al&type=L&weight=t&days=12&size=M&bg=&cs=1011&cid=0

Sólin ķ dag:

(Smella į mynd)

.

Vinnan mķn:

Olķuveršiš ķ dag:

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (7.12.): 0
  • Sl. sólarhring: 23
  • Sl. viku: 201
  • Frį upphafi: 0

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 128
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Des. 2019
S M Ž M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband