Jón Danķelsson og Kįri Siguršsson: Mistök ķslensku samninganefndarinnar...

"Svo illa hefur tekist til aš samninganefndin hefur aukiš skuldbindingar Ķslands um tugi milljarša króna. Greining į greišslužoli Ķslands sżnir aš lķkur į žjóšargjaldžroti eru mun meiri er yfirvöld vilja vera lįta"

(Žessi grein birtist ķ Morgunblašinu laugardaginn 11 jślķ og er eftir Dr. Jón Danķelsson prófessor viš London School of Economics og Dr. Kįra Siguršsson viš Hįskólinn ķ Reykjavķk. Ķ greininni koma fram nokkur mjög alvarleg atriši sem bloggaranum žykir rétt aš halda til haga og ķhuga vel, enda grķšarmikiš ķ hśfi. 

Nś er brįšnaušsynlegt fyrir alla aš staldra viš og flana ekki aš neinu. Mistök į mistök ofan hafa veriš gerš alla tķš frį bankahruninu, en mistök nś geta rišiš žjóšinni aš fullu. Hvaša sannur Ķslendingur vill eiga žįtt ķ slķku? Okkur ber skylda til aš nżta okkur žekkingu og reynslu fęrustu innlendra sem erlendra sérfręšinga ķ žessu erfišasta mįli ķslandssögunnar).

 

 

 jon-danielsson.jpgkari-sigur_sson.jpg

Dr. Jón Danķelsson
London School of Economics

 

 Dr. Kįri Siguršsson
Hįskólinn ķ Reykjavķk

 

 

 

 

 

 

Mistök ķslensku samninganefndarinnar                 

"GREINARGERŠ og fylgiskjöl meš Icesave-samningnum viršast sżna aš ķslensku samninganefndinni yfirsįust žżšingarmikil atriši Ķslandi til hagsbóta ķ deilunni viš Breta og Hollendinga. Samningarnir taka ekki »tillit til hinnar fordęmalausu stöšu Ķslands« eins og haldiš er fram ķ greinargeršinni. Žvert į móti er Ķslandi gert aš kyngja nįnast öllum kröfum Breta og Hollendinga įsamt žvķ aš greiša kostnaš žessara landa af deilunum.

 

Rök Ķslands sem ekki koma fram
Hér veršur ekki dvališ viš hvort krafan į ķslenska rķkiš vegna Icesave-reikninganna sé réttmęt eša ekki enda var samninganefndinni fyrirskipaš af stjórnvöldum aš ganga aš žvķ sem gefnu. Nefndinni viršast hins vegar hafa yfirsést eftirfarandi lykilatriši:

1. Žaš er grķšarlega mikilvęgt aš neyšarlögin sem sett voru af Alžingi sķšastlišiš haust standist. Annars eiga mun fleiri kröfur ķ žrotabś Landsbankans og Ķsland fęr miklu lęgri upphęš greidda śr bśinu. Standist lögin ekki mį įętla į grundvelli gagna frį Landsbanka aš Ķsland endurheimti 29% ķ staš 75% af kröfum į bankann. Męlt ķ krónum fengjust žvķ ašeins 314 milljaršar króna, ekki 814 milljaršar eins og gert rįš fyrir ķ greinargeršinni. Icesave-samningurinn ętti aš hafa skżr endurskošunarįkvęši ef ķ ljós kemur aš neyšarlögin halda ekki.

2. Samkvęmt ķslenskum lögum getur Tryggingasjóšur dregiš ķ allt aš eitt įr aš borga śt vegna innistęšutrygginga. Vegna ašstęšna heima fyrir įkvįšu Bretar og Hollendingar aš borga innistęšueigendum strax ķ desember sķšastlišnum aš Ķslendingum forspuršum. Nś krefjast žeir vaxta frį desember uppį 30 milljarša króna žrįtt fyrir aš Ķsland hefši getaš frestaš greišslum fram til október į žessu įri. Samninganefndin hefši įtt aš hafna žessum vöxtum afdrįttarlaust.

3. Icesave-samningurinn er ķ evrum og sterlingspundum. Samkvęmt neyšarlögunum į Tryggingasjóšur rétt į aš greiša innistęšutryggingu hvort sem er ķ erlendum gjaldeyri eša ķslenskum krónum. Gengi krónunnar ętti aš mišast viš 6. október ķ fyrra, daginn sem FME notaši ķ stašfestingu į greišslužroti Landsbankans, en žį var gengiš sterkara en žaš er ķ dag. Meš Icesave-samningnum er žessi réttur gefinn upp į bįtinn og mišaš viš nśverandi gengi krónunnar er tap Ķslands vegna žessa a.m.k. 43 milljaršar króna. Samkvęmt heimasķšu skilanefndar Landsbanka mį sjį aš rśm 11% af eignunum eru ķ ķslenskum krónum og žvķ til višbótar er greišsla frį NBI, nżja Landsbankanum, įętluš 284 milljaršar króna sem lķklegt er aš verši ķ greitt krónum. Žaš er žvķ rangt sem formašur samninganefndarinnar hélt fram ķ Morgunblašsvištali aš »allar eignir Landsbankans [vęru] ķ erlendum gjaldeyri«.

4. Samkvęmt greinargerš meš Icesave-frumvarpinu eru Icesave-lįnin skrįš į Tryggingasjóš svo žau teljist ekki meš skuldum rķkissjóšs nęstu sjö įrin. Hugmyndin viršist vera sś aš lįnshęfismatsfyrirtękin S&P og Moody's lķti framhjį Icesave-lįnunum žegar žau veita rķkinu lįnshęfismat. Žessi hugmynd byggist į mikilli vankunnįttu į matsašferšum žessara fyrirtękja žvķ žau greina allar skuldbindingar rķkisins, beinar og óbeinar.

5. Til aš verja stöšu Ķslands nęstu įrin vęri žaš lykilatriši aš binda afborganir og/eša vexti af Icesave-samningnum viš verga landsframleišslu eša śtflutningsveršmęti. Žannig vęri tekiš tillit til »fordęmalausrar ašstöšu Ķslands«, lįnshęfismat landsins variš og grunnurinn lagšur aš endurreisn hagkerfisins. Žetta er lķka mikiš hagsmunamįl Breta og Hollendinga žvķ žeir gręša ekkert į aš rukka landiš um hęrri fjįrhęšir en žaš getur stašiš undir.

 

»Kaffiboš meš skyldumętingu«
Samningurinn inniheldur endurskošunarįkvęši sem į aš veita Ķslendingum vörn ef mįl žróast illa ķ framtķšinni. Venjulega žżša slķk įkvęši aš samningur veršur ógildur og ašilar semja į nż sķn į milli. Ķ Icesave-samningnum segir hins vegar aš viš įkvešnar ašstęšur »verši efnt til fundar og stašan rędd og ķhugaš hvort, og žį hvernig, breyta skuli samningi«.

Žaš hvķlir žvķ engin skylda į Bretum eša Hollendingum aš breyta samningnum, bara aš męta į fund. Sérfręšingur erlendis sem viš bįrum žetta undir kallaši įkvęšiš »kaffiboš meš skyldumętingu«.

 

Kostnašur fellur į Ķsland
Ķ greinargeršinni er tekiš fram aš »sanngjarnt vęri aš byršin af žvķ aš [regluverk Evrópurķkja um innistęšutryggingar] hefši brugšist yrši borin sameiginlega«. Ķ lįnasamningnum viš Breta segir aš Ķslandi beri aš bęta breska tryggingasjóšnum »kostnaš sem žegar er fallinn til og mun falla til«. Samsvarandi įkvęši er aš finna ķ hollenska samningnum. Kostnašurinn er ekki skilgreindur nįnar en ekki veršur annaš skiliš en Ķsland ber allan kostnaš landanna žriggja viš śrlausn žessarar deilu. Hann hlżtur aš hlaupa į hundrušum milljóna króna mišaš viš žį lögfręšivinnu, feršalög og fundi śt um alla Evrópu sem Icesave-deilurnar hafa valdiš. Žaš ętti aš vera krafa Ķslands aš hvert land beri eigin kostnaš.

 

Greišslugeta Ķslands óljós
Greinargerš frumvarpsins fylgir snubbótt greining į greišslugetu Ķslands. Žar er gert rįš fyrir aš fari allt į versta veg verši skuldabyrši vegna Icesave 26% af vergri landsframleišslu (VLF) įriš 2016. Greiningin gerir rįš fyrir aš įrlegur vöxtur VLF frį 2009 til 2016 verši 4,6% sem er vęgast sagt mjög bjartsżnt mat. Engin gjaldeyrisįhętta er tekin meš ķ reikninginn heldur reiknaš meš stöšugu gengi krónunnar allan žennan tķma. Viš höfum sett saman raunhęfari įętlun sem birt er ķ fylgiskjali į vefsķšunni risk.lse.ac.uk/icesave um žróun VLF og gengis og žį fer skuldabyršin aušveldlega upp ķ 47% af VLF og ef neyšarlögin halda ekki ķ 68%, ž.e. rśmlega helmingi meira en verstu įętlanir ķ greinargeršinni gera rįš fyrir. Žį į enn eftir aš skoša ašrar skuldir rķkissjóšs en žęr stefna ķ 76% af VLF ķ lok žessa įrs ef frį eru talin lįniš frį Alžjóša gjaldeyrissjóšnum og įętlaš eiginfjįrframlag til nżju bankanna.

Ķ greinargeršinni er skuldastaša Ķslands borin saman viš tķu rķkustu žjóšir G20-landanna og įlyktaš aš »skuldastaša rķkissjóšs [sé] vel višunandi«. Hér er veriš aš bera Ķsland saman viš milljónažjóšir meš grķšarlegar aušlindir, pólitķsk ķtök į alžjóšavettvangi, ašgang aš ódżru lįnsfjįrmagni og skuldir ķ eigin gjaldmišlum sem eru gjaldgengir į alžjóšamörkušum - allt žjóšir sem hafa komist hjį kerfishruni og njóta trausts hjį višskiptažjóšum sķnum. Žessi samanburšur er marklaus.

Žaš veršur aš krefjast žess aš greišslubyršin sé skošuš śt frį žeim hagstęršum sem rķkja ķ landinu ķ fiskveišum, raforkusölu til stórišju, feršažjónustu, innflutningi, velferšarkerfinu og skuldastöšu rķkis og žjóšar. Nišurstöšur slķkrar greiningar žarf aš kynna Alžingi og žjóšinni ķ staš žeirrar ónįkvęmu myndar sem gefin er ķ greinargeršinni.

 

Höfnun Alžingis eina leišin
Ķslensku samninganefndinni bar skylda til aš tefla fram öllum žeim rökum sem studdu mįlstaš landsins. Af mįlflutningi og fylgiskjölum veršur ekki séš aš svo hafi veriš. Svo illa hefur tekist til aš samninganefndin hefur meira aš segja aukiš skuldbindingar landsins um tugi milljarša króna. Greining į greišslužoli Ķslands sem fylgir frumvarpinu sżnir aš lķkur į žjóšargjaldžroti eru enn óljósar en žó mun meiri er yfirvöld vilja vera lįta.

Hugsanlega hlustušu višsemjendur ekki į rök samninganefndar Ķslands heldur stilltu henni upp viš vegg. En žį er óheišarlegt aš lįta žess ekki getiš ķ greinargerš samningsins. Formašur nefndarinnar heldur žvķ fram aš samningurinn sé »stórkostleg nišurstaša« og »leiš śt śr fįtękt og įnauš«. Žjóšin į rétt į aš vita sannleikann: Žessi samningur er hvorki réttlįtur né sanngjarn. Honum veršur aš hafna og senda hęfari samninganefnd til fundar viš Breta og Hollendinga.

Ķtarlegar tilvķsanir ķ lög, greinar og ašrar upplżsingar įsamt śtreikningum er hęgt aš nįlgast į vefsķšunni risk.lse.ac.uk/icesave".

 

Jón Danķelsson, London School of Economics
Kįri Siguršsson, Hįskólinn ķ Reykjavķk
Fylgiskjöl vegna icesave greinar
ķ Morgunblašinu, 11 jślķ, 2009:

(Smella į krękjur)



---  --- ---

(Leturbreytingar eru į įbyrgš bloggarans)

 

Svo mörg voru žau orš hagfręšinganna Jóns Danķelssonar og Kįra Siguršssonar. Žarna eru grķšarlega alvarlegar įbendingar og višvaranir sem naušsynlegt er aš gefa góšan gaum og ķhuga vel.  Meš greininni fylgir višauki meš śtreikningum, bęši sem texti og Excel skjal. Žetta eru fagmannleg vinnubrögš.

Er einhver möguleiki į žvķ aš finna einhverja leiš śt śr žessum ógöngum sem viš viršumst hafa komiš okkur ķ meš sķendurteknum mistökum alla tķš frį hruninu?

Er įstęšan fyrir žessum mistökum m.a. sś aš viš notfęršum okkur ekki žekkingu og reynslu okkar fęrustu sérfręšinga ķ samningum viš śtlendinga og žašan af sķšur erlendra sérfręšinga sem kunna til verka, heldur sendum hóp manna sem hafa litla sem enga reynslu af slķkum mįum til aš semja viš hįkarla stóržjóšanna? "Sendum knattspyrnufélagiš Gróttu til aš spila viš Manchester United".

 

Alžingismenn og rįšherrar:  

Įbyrgš ykkar er mikil. Hęttiš aš rķfast eins og  krakkar, reyniš heldur aš vinna saman aš lausn žessa alvarlega mįls. Flaniš ekki aš neinu. Alls ekki mį taka neina įhęttu. Notfęriš ykkur menntun og reynslu okkar allra hęfustu sérfręšinga og samningamanna. Sendiš ekki ašra į fund erlendu hörkutólanna.  Notiš menn sem hafa fullkomiš vald į enskri tungu og kunna til verka, jafnvel erlenda sérfręšinga ef meš žarf.

 

Tillaga um lausn:

Hvernig vęri aš Alžingi Ķslendinga samžykkti Icesave samningsdrögin meš naušsynlegum fyrirvörum til aš tryggja hagsmuni okkar eins og kostur er, og taka žį tillit til žeirra įbendinga sem komiš hafa fram, m.a ķ grein Jóns og Kįra. Aš minnsta kosti eins og ķ liš 5: "Til aš verja stöšu Ķslands nęstu įrin vęri žaš lykilatriši aš binda afborganir og/eša vexti af Icesave-samningnum viš verga landsframleišslu eša śtflutningsveršmęti". 

Ef viš samžykkjum samninginn į žann hįtt er ólķklegt aš allt yrši vitlaust, eins og hętta er į aš geršist ef viš höfnum honum algerlega. Ķ mesta lagi kęmi fżlusvipur į Englendinga og Hollendinga.

Alžingi hlżtur aš vera heimilt aš samžykkja samninginn meš fyrirvörum. Annaš er fjarstęšukennt.

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Vilhjįlmur Örn Vilhjįlmsson

Žaš viršist vera til nóg af hęfu fólki, sem kann žaš sem stjórnmįlamenn okkar og skussaembęttismenn kunna ekki og skilja ekki. Lķklegast er allsherjar uppstokkun ķ ķslenska kerfinu naušsynlegri en ESB-ašild.

Ķslendingar eru oršnir ašal ašhlįtursefni žjóšanna, hiršfķfl heimsins: sjį http://postdoc.blog.is/blog/postdoc/entry/912304/

Vilhjįlmur Örn Vilhjįlmsson, 12.7.2009 kl. 09:22

2 Smįmynd: Finnur Hrafn Jónsson

Ég held aš žaš sé oršiš nokkuš ljóst aš žessi samningur er hvorki réttlįtur né sanngjarn. Samžykkt hans er slęmur kostur en ennžį verra er aš hafna honum.

Žį mį bśast viš margra mįnaša ef ekki įra samningsžrefi žar sem samskipti viš nįgrannalönd verša ķ frosti. Višsemjendur okkar, Bretar og Hollendingar meš stušningi annarra ESB žjóša hafa kosiš aš lķta į žetta mį ķ stęrra samhengi en lagatęknilegu. Žaš er einfaldlega eitthvaš sem viš getum ekki breytt. Viš getum ekki heldur breytt žvķ aš aš ķslensk stjórnvöld studdu ķslensku bankanna gagnvart śtlöndum nęstum žvķ fram į sķšasta dag.

Svo mį ekki gleyma žvķ ķ žessari umręšu aš viš erum ekki ķ minnstu vandręšum meš aš borga žetta ef viš nżtum meira af ónżttum aušlindum okkar ķ jaršvarma og vatnsorku.

Finnur Hrafn Jónsson, 12.7.2009 kl. 13:11

3 identicon

Ekki samžykkja neitt, nema aš viš viljum geiša, žaš sem okkur ber aš greiša.

Bankahruniš 2008

http://www.ismennt.is/not/jonasg/jg/jg06/bankahrunid-2008/bankahrunid-2008.html

Jónas Gunnlaugsson (IP-tala skrįš) 12.7.2009 kl. 18:53

4 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Finnur

Hvernig vęri aš Alžingi Ķslendinga samžykkti Icesave samningsdrögin meš naušsynlegum fyrirvörum til aš tryggja hagsmuni okkar eins og kostur er, og taka žį tillit til žeirra įbendinga sem komiš hafa fram, m.a.  ķ grein Jóns og Kįra. Aš minnsta kosti eins og ķ liš 5: "Til aš verja stöšu Ķslands nęstu įrin vęri žaš lykilatriši aš binda afborganir og/eša vexti af Icesave-samningnum viš verga landsframleišslu eša śtflutningsveršmęti".

Ef viš samžykkjum samninginn į žann hįtt er ólķklegt aš allt yrši vitlaust, eins og hętta er į aš geršist ef viš höfnum honum algerlega. Ķ mesta lagi kęmi fżlusvipur į Englendinga og Hollendinga. Ég vona aš rįšamenn séu aš hugsa į žessum nótum.

Svo er žaš aušvitaš rétt Finnur aš viš veršum aš bretta upp ermarnar strax į nęstu mįnušum og nżta hluta af aušlindum okkar til aš nį okkur upp śr efnahagslęgšinni.

Įgśst H Bjarnason, 13.7.2009 kl. 14:38

5 identicon

Įriš 2016 veršur Icesave lįniš į gjaldaga, ef žaš veršur samžykkt ķ žinginu.

Sama įr er gjalddagi annars lķtils lįns sem tekiš var 1981 af rķkistjórn Gunnars Thoroddsen.

Žaš lįn er upp į 35 milljónir punda į 13% (!!) vöxtum og er kślulįn (ekki borgaš neitt af žvķ fyrr en allt er gert upp į gjaldaga ķ lokin).

Žį var Ragnar Arnalds fjįrmįlarįšherra en hann er sem kunnugt er góšur og gegn vinstrikempa og mun vera virkur enn innan VG.

Ętli hann sé bśinn aš gleyma žessu? Sennilega ekki.

Hvernig ętli gangi aš endurfjįrmagna žetta kślulįn žegar žar aš kemur? Ętli AGS viti af žessu litla neyslulįni allabalarįšherrans ķ breska bankanum?

Nafngiftin mun hafa komiš til vegna žess aš ķ žį daga var talaš um aš börnin mundu borga žetta.

Ef ég skil kjörin rétt og reikna rétt žį veršur skuldin oršin:

£160.993.392

sem er aš nśvirši:

kr.33.856.910.319

Žetta er fjįrhęš sem borga į alla ķ einu eftir 7 (góš?) įr, til višbótar Icesave skuldinni.

Ojęja...

Ef žiš trśiš mér ekki žį leitiš bara aš "Barnalįniš" į Islensku Wikipedķunni

Björn Geir Leifsson (IP-tala skrįš) 13.7.2009 kl. 17:43

6 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Björn Geir

Sjį hér

"Į nśvernadi gengi og meš 13% vöxtum verša 35 milljónir punda oršnar aš 35.000.000*210*1,13 ^35 = 529.703.522.529 eša tęplega 530 milljöršum króna"

 ???

Įgśst H Bjarnason, 13.7.2009 kl. 20:06

7 identicon

Žaš er eitthvaš į reiki hvernig kjörin raunverulega voru į žessu lįni. Sumir segja aš žaš hafi veriš greiddir vextir af žvķ jafnóšum. Nś er ég ekki sterkur ķ vaxtareikningi og hafši fengiš śt sömu ótrślegu vaxta-vaxtaupphęš en valdi aš nota enska "mortgage" reiknivél sem gaf mun lęgri upphęš mišaš viš forsendurnar eins og žęr lķta helst śt. (35 millj. į 35 įrum meš 13% įrsvöxtum)

Ég hef žaš nś ekki eftir įreišanlegum heimildum og nenni ekki aš grafa ķ žvķ en mér skilst aš žetta sé ekki eina "barnalįniš" frį žessu tķmabili.

Žaš veršur fróšlegt aš sjį hvernig žessi furšulegu neyslulįn žeirra allaballa koma śt,

Björn Geir Leifsson (IP-tala skrįš) 13.7.2009 kl. 20:23

8 identicon

Žetta kemur mešal annars upp ķ Google-trollinu:

http://eyjan.is/silfuregils/2009/04/28/ragnar-og-barnalanid/

björn Geir Leifsson (IP-tala skrįš) 13.7.2009 kl. 20:34

9 Smįmynd: Finnur Hrafn Jónsson

Er ekki eitthvaš mįlum blandiš meš žetta "barnalįn". Getur veriš aš žetta lįn hafi gleymst žegar okkur var sagt ķ fyrra aš rķkissjóšur vęri nįnast skuldlaus viš śtlönd?

Ef hęgt er aš finna einhverja leiš til aš setja fyrirvara viš IceSave samninginn t.d. um greišslubyrši įn žess aš setja allt ķ uppnįm finnst mér aš žaš megi skoša žaš. Varla getur žaš veriš sérstakt markmiš Breta eša Hollendinga aš ganga žaš nęrri okkur aš viš getum ekki nįš okkur į strik aftur.

Finnur Hrafn Jónsson, 14.7.2009 kl. 00:51

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Ágúst H Bjarnason
Ágúst H Bjarnason

Verkfr. hjá Verkís.
agbjarn-hjá-gmail.com

Audiatur et altera pars

Aðeins málefnalegar athugasemdir, sem eiga ótvíætt við efni viðkomandi pistils, og skrifaðar án skætings og neikvæðni í garð annarra, og að jafnaði undir fullu nafni, verða birtar. 

Um bloggiš

Ginnungagap

Żmislegt

Loftslag

Click to get your own widget

Teljari

free counters

Įlverš

http://metalprices.com/PubCharts/PublicCharts.aspx?metal=al&type=L&weight=t&days=12&size=M&bg=&cs=1011&cid=0

Sólin ķ dag:

(Smella į mynd)

.

Vinnan mķn:

Olķuveršiš ķ dag:

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (26.2.): 19
  • Sl. sólarhring: 24
  • Sl. viku: 175
  • Frį upphafi: 740644

Annaš

  • Innlit ķ dag: 14
  • Innlit sl. viku: 117
  • Gestir ķ dag: 14
  • IP-tölur ķ dag: 14

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Feb. 2021
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28            

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband