Frsluflokkur: Menntun og skli

Klnandi veurfari sp nstu 30-40 rin. hugavert vital vi tvo slenska veurfringa...

kolnandi_vedur_trausti_pall.jpg

Mjg hugavert grein ar sem vitna er veurfringana
Pl Bergrsson og Trausta Jnsson er njasta Bndablainu.

ar er fjalla um hugsanlegt klnandi veurfar
nstu rj til fjra ratugina.

Bndablai 5. feb. me vitalinu m nlgast hr.

Vitali er blasum 20 - 21.

rklippa me essum tveim sum er hr

AllCompared%20GlobalMonthlyTempSince1979

Spennandi verur af fylgjast me breytingum hitastigi nstu rin.

Allir helstu hitamliferlar sastliin 30 r.

SIDC DailySunspotNumberSince1900


Slblettatalan fer n lkkandi.

Nverandi slblettatala stefnir a vera lgsta 100 r.
Var slvirknin lok sustu aldar s mesta 8000 r?
Sj grein tmaritinu Nature.

armagh-solarcycle-length-isl-feb2010

Samband milli lengdar slsveiflunnar og lofthita Norur-rlandi.

Brtt mun vntanlega koma ljs hvort einhver fylgni reynist ar milli fram. a mun kenna okkur sitthva um samaspil slar og loftslags jarar. Sj hr, hr, hr og hr. Ekki er fari a klna enn, en a hefur ekki hlna a sem ef er essari ld.

Vi skulum leyfa okkur a vona a ekki klni, en ef......

thames-5-600w

silg Thames ri 1677. Mlverki er eftir Abraham Hondius (1630-1695).

Horft er niur eftir nni tt a gmlu Lundnarbrnni. Lengst til hgri handan brarinnar er Southwark Cathedral, og ar til vinstri sst turn St. Olave's Church.

Taki eftir sjkunum, sem virast um hlfur annar metri ykkt. Hvernig stendur essum skpum?

Eitt kaldasta tmabil Litlu saldarinnar svoklluu st yfir mean virkni slar var lgmaki sem kallast Maunder minimum. a st yfir um a bil fr 1645 til 1715. sust hvorki slblettir n norurljs og fimbulkuldi rkt va. Mlverki er fr essu kuldaskeii.

Hvernig var standi hr landi um etta leyti:

"ri 1695:

vanalega miklir hafsar. s rak um veturinn upp a Norurlandi og l hann fram um ing,noranveur rku sinn austur fyrir og svo suur, var hann kominn fyrir orlkshfn fyrir sumarmlog sunnudaginn fyrstan sumri (14. aprl) rak hann fyrir Reykjanes og Gar og inn fiskileitir Seltirningaog a lokum a Hvalseyjum og Htars, fr hann inn hverja vk. Hafi s ei komi fyrir Suurnes innan80 ra, tti v mrgum nstrlegt og undrum gegna um komu hans. mtti ganga sum afAkranesi Hlmakaupsta (Reykjavk) og var sinn Faxafla fram um vertarlok rmlega, braut hannskip undan 6 mnnum fyrir Gari, en eir gengu allir til lands".

r Jakobsson: Um hafs fyrir Suurlandi


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Gmul tr binda meira og meira af koltvsringi eftir v sem au eldast...

richmond_nov_2013_1_of_1_-3.jpg


"Gmul tr binda meira og meira

Ekki virist rtt a tr htti a mestu a binda kolefni egar au eldast"

annig hefst frtt vefsu Skgrktar rkisins dag 17. janar. Vitna er til greinar vsindatmaritinu Nature sem nefist "Rate of tree carbon accumulation increases continuously with tree size" og lesa m hr.

Frttin vefsu skgrktarinnar heldur fram:

"Um etta er fjalla njasta hefti tmaritsins Nature sem kom t 15. janar. Aljlegur rannsknarhpur skrifar ar a 97% af 403 trjtegundum sem vaxa hitabeltinu og heittempraa beltinu vaxi v hraar sem r veri eldri. Rannskninni stri Nate L. Stephenson hj Western Ecological rannsknarmist bandarsku jarfristofnunarinnar U.S. Geological Survey.

Vsindaflki notai rannsknarggn fr sex heimslfum og niurstur ess eru byggar mlingum htt 700.000 einstkum trjm. Elstu mlingarnar voru gerar fyrir meira en ttatu rum. Rannsknin hefi ekki veri mguleg nema vegna ess hversu va eru til mlingar trjvexti sem gerar hafa veri lngum tma.

venjulega mikill vxtur sumra trjtegunda er ekki bundinn vi feinar tegundir risatrja eins og stralskan trllagmvi (Eucalyptus regnans), ea rauviurinn strvaxni (Sequoia sempervirens). vert mti virist hraur vxtur gamalla trja vera reglan frekar en hitt hj trjtegundum og strstu tr geta yngst um meira en 600 kl ri. greininni Science er essu lkt vi a a vxtur okkar mannanna hldi fram a aukast eftir gelgjuskeii sta ess a honum hgi. myndi mealmanneskja vega hlft tonn um mijan aldur og vel rflega eitt tonn egar hn fri eftirlaun.

Meal rannskna sem essi stra aljlega rannskn var bygg eru nefndar athuganir sem n allt aftur til ranna eftir 1930 og gerar voru vi Kyrrahafsstrnd Norur-Amerku. ar var mldur vxtur tegundum eins og degli ea dgglingsvi, marll, sitkagreni, risalfvi og hvtin. Anna dmi er rannskn sem ger var Kamern ri 1996 ar sem mldur var vxtur trja af tplega 500 tegundum.

Hfundar greinarinnar Nature taka fram a jafnvel tt etta eigi vi um sjlf trn i a ekki a vxtur skgar aukist stugt eftir v sem skgurinn eldist. endanum taki tr a deyja sem s hluti af elilegri hringrs byggingar- og nringarefna skginum. Vi a hgir auvita bindingu kolefnis.

Nnar m lesa um etta tmaritinu Nature slinni http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature12914.html

Frtt um etta birtist vsindafrttaritinu Science Daily http://www.sciencedaily.com/releases/2014/01/140115132740.htm"

Frttin vefsu Skgrktar rkisins www.skogur.is

Myndin er tekin Richmond Park thverfi London sastliinn nvember, en ar er einmitt gamall fallegur skgur 955 hektara landi. Stkka m myndina me v a rsmella hana.

cover_nature.jpg

Nature 16. janar 2014


Njasta Gangverk frttabla Verks afmlisri komi t - Fst keypis hr :-)

logo-upphleypt-liggjandi-verkfraedistofa.png

Verkfristofan Verks er langelsta verkfristofan slandi og var 80 ra essu ri, en ri 1932 stofnai Sigurur Thoroddsen verkfristofu sna sem san var einn af mttarstlpum Verks...
Af v tilefni er srstaklega vanda til frttablasins Gangverk. Anna tlublaafmlisrsins var a koma t og m nlgast a keypis netinu.


Meal efnis aprlblasins er hugavert vital vi einn af frumkvlum verkfristofunnar Verks, Egil Skla Ingibergsson, semum tma var borgarstjri Reykjavkur, en hann stofnai verkfristofuna Rafteikningu, sem er meal fimm flugra mttarstlpa Verks.

blainu er einnig fjalla um njar virkjanir norurlandi, mvarginn mikla sem geri mnnum lfi leitt mean virkjanaframkvmdum vi Sogi st og notkun DDT barttunni vi hann, verkfringaverkfllin um mija sustu ld sem ttu eftir a hafa jkvar afleiingar, o.m.fl.

afmlisrinu eru egar komin t tv bl, en au vera vntanlega um fimm alls.

lleintk Gangverks, 21 a tlu,m nlgasthr vefsu Verks, en sustu 5 hr fyrir nean.

a getur henta vel a hgrismella krkjurnar og nota Save Link As til a vista blai sem pdf, og lesa a san me hjlp Acrobat. Stundum er auveldara a lesa annig en beint vefskoaranum.

Forsida-Gangverk-Apr-2012

Aprl 2012. Smella hr:2.tbl 2012

Greinar:

  • Lsing hsni og tr tilefni afmlis.
  • Vital vi Egil Skla Ingibergsson stofnanda. Rafteikningar og fyrrum borgarstjra.
  • Jargufuvirkjanir Norausturlandi.
  • Varnarefni DDT og mvargur Sogi.
  • Hs verkfringsins.
  • Fr hinu opinbera inn stofurnar.
  • Frttamolar.
Forsida Gangverk 1 tbl 2012

Febrar 2012. Smella hr: 1.tbl 2012

Greinar:

  • Fyrstu r Verkfristofu Sigurar Thoroddsen.
  • Vital vi Bjrn Kristinsson stofnanda Rafagnatkni og prfessor emeritus.
  • Byggingarvintri Vilagasjshsanna.
  • Jarvarmaverkefni Kena.
Forsida Gangverk Des 2011

Desember 2011. Smella hr: 2.tbl 2011

Greinar:

  • Umhverfisstjrnun hj Verks.
  • Lfsferilsgreiningar.
  • Almenningshjlaleigur.
  • Vistvn hnnun og vottanir.
  • Doxn umhverfinu.
  • Borka.
  • Sjvarfallavirkjanir.
  • Vistbyggar.
  • Hvers vegna a sp sklp?
  • Hsastt - hva og hvers vegna?
Forsida Gangverk febrar 2011

Febrar 2011. Smella hr: 1.tbl 2011

Greinar:

  • Flokkun jarhitasva.
  • Hitaveita hfuborgarsvinu.
  • Hellisheiarvirkjun og hellisheiar.
  • Jarhitavirkjanir Reykjanesi.
  • Aulindagarurinn Svartsengi.
  • Snjbrslukerfi Reykjavk.
Gangverk_vor_2010-1

Vor 2010. Smella hr: 1.tbl 2010

Greinar:

  • Fyrirtkjamenning og starfsandi sameiningu.
  • Bjrgunarstarf Hati.
  • Verks um allan heim.
  • Rgjafasamningi Krahnjkavirkjunar lkur.
  • Verks Grnlandi.
  • Engin diskkla.
  • Andblr - loftrstikerfi.
  • Ljsgi - Lfsgi.
  • Vatnaflsvirkjun Georgu.
Fimm gamalgrnar verkfristofur runnu saman eina undir nafninu Verks ri 2008.
Fjldi starfsmanna er 320.
VST - Verkfristofa Sigurar Thoroddsen (1932)
RT - Rafagnatkni (1961)
Fjarhitun (1962)
Rafteikning (1962)
Fjlhnnun (1970)

afmaelismerki-upphleypt-liggjandi-consulting_1149181.png

1932 – 2012



Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Verkfringar vi Harvard hskla sma bflugur me gervigreind...

harvard_robobee.jpg

a er ekki anna hgt a segja en a essi tkni sem notu er til a sma essi vlrnu skordr s strmerkileg... En egar grannt er skoa hn margt sameiginlegt me barnabkum sem vi ekkjum flest, .e bkur ar sem vintri bkstaflega sprettur upp egar vi opnum bkina, en annig bk er stundum kllu sprettibk, ea pop-up book tlensku.

Lsa  UndralandiMyndin hr til hliar snir svona bk um Lsu Undarandi. Ekki er laust vi a manni li eins og Lsu egar maur skoar essa tkni. Er heimurinn a breytast raunverulegt Undraland, ea er hann egar orinn a?

essum pistli er meiningin a litast um Verkfrideild Harvard hskla, en eins og margir vita, er Harvard meal allra ekktustu hskla. Reyndar er Harvard gngufri fr hinum ekkta verkfrihskla, MIT - Massachusettes Institute of Technology.

Um er a ra rsmtt flygildi sem er nnast vlbfluga, ea RoboBee eins og fyrribri er kalla. Framleisluferli er einstaklega sniugt og verur v lst me hjlp myndanna hr fyrir nean. Kvikindi vegur aeins 0,09 grmm, ea tplega 1/10 r grammi. Smin flygildinu er aeins fyrsti fanginn, sar verur vntanlega btt vi litlum heila til a gefa flugunni sm vit, vde myndavl fyrir augu, o.s.frv. Hvar endar etta?


harvard_flugan3-600w.jpg

Hr er vl-bflugan nkomin r "ppunni" sem framleiddi hana. Hn er greinilega ekki str, eins og sst samanbori vi peninginn (1 cent).



harvard_flugan2-600w.jpg

Hr sjum vi bna sem lkja m vi ppu sem flugan skrur fullskpu r. essi 18 laga vl er me sveigjanlegum lmum sem setur saman rva afurina, sem aeins er 2,4 mm ykkt, einni svipan, svipa og sprettibk.

harvard_flugan4-600w.jpg

Litli rbotinn, hin 2,4 mm ykka vlbfluga, er settur saman me rum rbota. Kannski m segja a strri rbotinn s vlppa.


harvard_flugan5.jpg

Hr sjum vi rvia teikningu af ppunni og flugunni. Hnnuurnir segja a auvelt s a bta vi mtorum og skynjurum.

harvard_flugan6.jpg

Svona vl getur auveldlega fjldaframleitt vlbflugur. Markmii er a fjldaframleia svarm af svona vlbflugum.

harvard_flugan7-600w.jpg

Rannsknarstofan hefur unni a frumgerum vlskordra mrg r, fyrst var etta mikil handavinna, en n er framleisla nnast orin sjlfvirk.



harvard_flugan_10-600w.jpg

Nrmynd af bnainum. Hver runnur fltur er myndaur r 18 lgum.

harvard_flugan_8-600w.jpg

Efri myndin snir ltinn hluta af verkfriteikningu af "Harvard Monolithic Bee" sem samkvmt oranna hljan ir nnast "Harvard einsteinungs bflugan".

Neri myndin snir ll 18 lgin sem myndar ynnuna sem san er skorin me leysigeisla, og arnst brotin eins og pappr sprettibk.

harvar-flugan-liffraedi.jpg

Nsta kynsl Harvard flugunnar. Hr er bi a bta vi skynjurum, taugakerfi, heila og mtorum. Flugan verur fljgandi vitvl...

Tv frleg myndbnd sem sna hvernig smin fer fram:

robobees.png

Lesa meira: http://robobees.seas.harvard.edu

VF
Verkfringaflag slands er ori 100 ra Wizard
www.vfi.is
afmaelismerki_upphleypt_liggjandi_verkfraedistofa_1137821.jpg
...og verkfristofan Verks 80 ra Wizard

Ef g vri orin ltil fluga,
g inn um gluggann reytti flugi mitt,
og g ei til annars mtti duga,
g eflaust gti kitla nefi itt.

lisaundralandi-dyr-300w.jpg


Lklega hfum vi aeins fengi a ggjast rlti inn um dyrnar a Undralandi.
Handan eirra er rugglega mislegt enn furulegra en a sem vi vorum a kynnast.




Hlf ld san Glenn fr fyrstur Bandarkjamanna umhverfis jru geimfari - Myndband...

john_glenn_1962.jpg

morgun mnudaginn 20. febrar er rtt hlf ld liin san John Glenn fr fyrstur Bandarkjamanna umhverfis jrina rsmu hylki Mercury Friendship 7. essum tma var kalda stri hmarki og geimferakapphlaupi milli Bandarkjamanna og Rssa var a hefjast. etta var 20. febrar 1962.

NASA hefur gert myndband til a minnast aburarins.

Pistlahfundi er minnissttt egar hann heimstti Kennedy Space Center fyrir fimmtn rum og skoai meal annars etta Mercury hylki sem Glenn feraist . a kom vart hve lti og lttbyggt a er.

John Glenn fr san aftur geimfer ri 2008 egar hann var orinn 77 ra, eins og fram kemur myndbandinu, 46 rum eftir fyrra flugi.

19981028-john-glen_1834347i.jpg

Sj bloggpistla um svipa efni:

2011: Apollo-15: Ferin til tunglsins fyrir 40 rum...

2007: Upphaf geimaldar 1957. Sptnik 50 ra dag 4. oktber

--- --- ---

Norurljs er erfitt a sp fyrir um me gum fyrirvara, en er
mislegt hgt a gera til ess a minnka lkurnar
a maur missi af eim.

vefsu nokkurri er samansafn af beintengdum upplsingum
fr msum rannsknarstofnunum va um heim,
meal annars slandi.


Sj vefsuna:

Norurljsasp


Lpnufuglar...

Lpna

Lpnufuglar er nafn grein sem birtist 4. janar vef Landgrslu rkisins. Greinin fjallar um rannsknir Brynju Davsdttur fuglum og smdrum.

Sumari 2011 fr fram viamikil rannskn fuglum og smdrum 26 landgrslusvum vsvegar um land. Bornar voru saman rjr landgerir, uppgrdd svi, lpnubreiur og endurheimt mlendi.

Niurstaan var a bi fuglar og smdr reyndust flest lpnubreium.

Greinin vef Landgrslu rkisins er afritu hr fyrir nean:

Sumari 2011 fr fram viamikil rannskn fuglum og smdrum 26 landgrslusvum vsvegar um land. essi rannskn er meistaraverkefni Brynju Davsdttur vi Landbnaarhskla slands.

Bornar voru saman rjr landgerir, uppgrdd svi, lpnubreiur og endurheimt mlendi. Fuglar reyndust vera flestir lpnubreium; 6,3 hektara, nstflestir endurheimtu mlendi; 3,4 hektara og fstir uppgrddu landi; 0,3 hektara. Mealfjldi tegunda var mestur mlendi; 0,5 tegundir hektara, lti eitt minni lpnu og minnstur uppgrddum svum; 0,1 tegund hektara.

lpnu voru futittlingur og hrossagaukur langalgengustu tegundirnar og komu fyrir 96% og 77% tilvika. mlendi voru futittlingur, heila, spi og lurll algengastir og komu fyrir 81%, 77%, 73% og 65% tilvika. Fir fuglar fundust grnum svum. Tegundafjlbreytni fugla var mest mlendi en ar fundust alls 16 tegundir fugla, 14 lpnu og 10 uppgrddu landi. Ekki var marktkur munur tegundafjlda mlendi og lpnu en tegundafjldi var marktkt lgri ltt grnu landi en hinum vistgerunum. Fjlbreytileikastuull Shannon var reiknaur fyrir vistgerirnar en hann tekur tillit til ess hversu miki finnst af hverri tegund samt fjlda tegunda. Stuullinn var hstur fyrir endurheimt mlendi, lpnu og lgstur fyrir uppgrtt land. Stuullinn var marktkt hrri fyrir mlendi en uppgrtt land en ekki var marktkur munur milli mlendis og lpnu.

Smdr voru veidd hf llum rannsknarsvum en einnig fallgildrur vldum svum Suurlandi. bum tilvikum reyndist fjldi smdra mestur lpnu, nstmestur mlendi og minnstur uppgrddu landi. Sterk fylgni var milli fjlda dra sem veiddust hf og fallgildrur. Marktk fylgni var milli heildarfjlda smdra sem veiddust hf og heildarfjlda fugla.

etta er fyrstu heildarrannsknir hrifum landgrsluagera fuglalf hr landi, en ri 2008 rannskuu Gun H. Indriadttir og Tmas G. Gunnarsson hrif landgrslu fuglalf Mrdals- og Skgasandi. Niurstur essara rannskna eru mikilvgt innlegg ekkingu hrifum landgrslu og endurheimtar vistkerfa fuglalf slandi.

Greinina m lesa hr vef Landgrslu rkisins.

Sem sagt, a eru 20 sinnum fleiri fuglar lpnubreium en uppgrddu landi. Vi vitum a lpnubreiur vaxa fyrst og fremst upp r grnu landi annig a niurstaa Brynju er miki gleiefni.

Vinir lpnunnar Fsbk

Lpnufugl

Vinur lpnunnar


"Sning birkifrs - Endurheimt landga" - Myndband...

N er einmitt rtti tminn til a safna birkifri. San m s v haust og upp vex fallegur skgur!



Bloggarinn rakst etta frlega myndband netinu. Sj hr.

Eftirfarandi texti fylgir myndbandinu:

Frslu- og kennslumyndband: Sfnun, verkun og sning birkifrs.

Birki hefur vaxi slandi fr rfi alda og a vex um allt land milli fjalls og fjru. Birki er eina innlenda trjtegundin sem myndar samfellda skga. Fr landnmi hefur birki veri nytja, skgarnir beittir og viurinn nttur. Strstu og fallegustu trin hafa veri felld og lakari tr stai eftir og xlast saman. Lklegt er v a birki hafi eitthva rkynjast.

En hvernig getum vi skila Nttrunni v sem fr henni var teki?

Vi getum safna og s birkifri t nttruna. Ekki tti a flytja fr milli landshluta vegna ess a birki hefur laga sig a stabundnum vaxtarastum aldanna rs.

Velja skal heilbrig falleg birkitr til frtku, hvaxin, beinstofna og ljs brk. kjsanlegur tmi til frsfnunar er urru veri fr mijum gst fram a lauffalli haustin, ea svo lengi sem frknglarnir tolla saman. Strir og vel roskair frknglar eru bestir. eir mega vera grnir a utan en fri milli frhlfanna inni knglinum verur a vera svolti brnt lit. Gott era fari s a losna um fri knglinum.

Knglarnir orna vi stofuhita einni viku. egar hgt er a mylja knglana milli fingranna er tmabrt a s. Stundum er hgt a s frinu smu fer og v er safna. urfi a geyma fri, verur a urrka a vel og geyma brfpoka kliskp. Vel urrka birkifr getur geymst kli nokkur r.

Best er a s frinu hlfgri land sem verur a vera fria fyrir beit. Gott er a fa upp jarveginn me garhrfu ea rta jarveginum til me ftinum ur en s er.

Birkifr er rsm vngju hneta sem ekki m hylja me jarvegi, heldur er ng a stga a niur me fti til ess a fri ni jarvegsbindingu. etta er grundvallar atrii. Sumstaar gefst vel a s litla bletti me nokkurra metra bili. grurvana landi, melum og moldarflgum er frostlyfting og nringarltill jarvegur. Vi slkar astur tti bera svolti af grasfri og buri me birkifrinu.

egar birki vex upp fyllingu tmans sr nttran sjlf um a gra upp landi.

Umsjn, handrit og tnlist: Steinn Krason
http://steinn.is/

Kvikmyndataka og klipping: Steingrmur Erlendsson


Myndband etta var framleitt af AXA ehf
http://axa.is


Spjall um segultruflanir slar sem benda til minnkandi virkni - - - og kvi um samlkingu slarinnar...

sun-earth-b.jpg


Hva er betra en slarsn
sveimar hn yfir stjrnurann?
Hn vermir, hn skn
og hrt gleur mann.
Bjarni Gissurarson 1621 - 1712.

Skammtmabreytingar af vldum rafagnastrauma fr slinni hafa veri skrar ratugi. Meal annars vegum Hloftadeildar Raunvsindastofnunar Hsklans. essar breytingar geta jafnvel veri a miklar a r birtist sem flkt stefnu ttavita.

etta segulflkt sem slvindurinn ber me sr er einn af mlikvrunum virkni slar.

vefsu Hloftadeildar Raunvsindastofnunar Hsklans stendur eftirfarandi m.a.:

"Hloftadeild rekur segulmlingast Leirvogi Mosfellssveit. Stinni var komi ft ri 1957 og er hn hin eina sinnar tegundar hr landi. ar eru skrar breytingar segulsvii jarar, bi skammtmabreytingar af vldum rafagnastrauma fr slu og hgfara breytingar sem stafa af hrringum kjarna jarar. Breytingarnar hafa meal annars hrif stefnu ttavitanla, og langtmamlingar Leirvogi eru v notaar til a leirtta kort fyrir siglingar og flug. Niurstur mlinga sem skrar eru 10 sekndna fresti eru sendar daglega til gagnamistvar Kyoto Japan og mnaarlega til Boulder Colorado.

Hloftadeildin sr einnig um rekstur tveggja stva til norurljsarannskna, en stvarnar eru eigu Plrannsknastofnunar Japans. nnur eirra er Augastum Borgarfiri, en hin Mnrbakka Tjrnesi. Stvum essum var komi upp 1983, en tkjabnaur eirra er stugri run. Hi sama er a segja um segulmlingastina Leirvogi.

sr Hloftadeildin um rekstur tveggja ratsjrstva til rannskna rafhvolfi jarar. nnur eirra er vi Stokkseyri en hin vi ykkvab. Fyrrnefnda stin var sett upp ri 1993 og er eigu franskra rannsknastofnana en s sarnefnda, sem tk til starfa 1995, er eigu hsklans Leicester Englandi. essar stvar eru mikilvgur hlekkur keju slkra stva sem nr bi til norur- og suurhvels jarar. Markmii me kejunni er a kortleggja hrif slar rafhvolfi".

S sem ennan pistil ritar vann nmsrunum sem sumarmaur Hloftadeildinni, og kom v oft Segulmlingastina Leirvogi. eim ratugum sem san eru linir hef g komi anga nokkrum sinnum, sast lklega fyrir um fimm rum. Dr. orsteinn Smundsson var deildarstjri Hloftadeildar lengst af, en n rur Dr. Gunnlaugur Bjrnsson ar rkjum.

Mr er minnissttt hve miki al hefur alla t veri lg vi stina og rvinnslu gagna. arna fkk g a kynnast vsindalegum vinnubrgum orsteins sem vallt hafa veri hsta gaflokki. Aldrei mtti vera neinn vafi a mliggn vru eins rtt og nokkur kostur vri , og ef grunur var um a au vru a ekki, var ekki htt a leita a skringum fyrr en r lgu fyrir. arna kom g a vihaldi tkjabnaar, gagnarvinnslu og jafnvel framkllun kvikmyndafilmu r norurljsamyndavl. arna var meal annars veri a framkvma beinar mlingar slinni, .e. breytingum segulsvii jarar og jnahvolfinu. arna voru notu mlitki sem voru einstk heiminum, m.a rteinda-segulsvismlirinn Mi sem orbjrn Sigurgeirsson prfessor smai samt samstarfsmnnum snum. Mrg tkjanna segulmlingastinni, e.t.v. flest, voru smu slandi.

orbjrn Sigurgeirsson prfessor elisfri vi H hf stafrkslu sritandi mlistvar Leirvogi alja jarelisfririnu 1957, annig a ar hafa n veri gerar mlingar samfellt meira en hlfa ld. Um orbjrn m lesa einkar frlegri samantekt Les Kristjnssonar sem finna m hr. orbjrn var einstakur maur, jafnvgur frilega elisfri, tilraunaelisfri, rafeindatkni, o.m.fl. Einstakt ljfmenni og gur kennari, en g var svo heppinn a hafa hann sem kennara rafsegulfri snum tma fyrir margt lngu.

Jja, ng komi af trdrum, en skoum aeins hver hrif slin hefur haft segulflkt jarar sastlina hlfa ara ld, .e. skammtmabreytingar af vldum rafagnastrauma fr slu, sem minnst er vef Hloftadeildar.

---

Ferillinn hr fyrir nean uppfrist sjlfkrafa og snir hann breytingar Average Planetary Magnetic Index (Ap) san um sustu aldamt, ea rman ratug (2000 til janar 2011). Athygli vekur hve lgt gildi hefur veri undanfarin tv r ea svo, en Ap stuullunn hefur veri a dla kringum gildi 5, og jafnvel aeins near.

http://www.swpc.noaa.gov/SolarCycle/Ap.gif

En hvernig hefur Ap stuullinn veri au sastliin 80 r sem g ggn eru til um. a snir nsta mynd sem nr fr 1932 til 2008.

rvarnar nest myndinni merkja lgmrk slsveiflunni. Lrtta lnan er vi Ap=6. Kuldatmabii um 1970 ("hafsrin") hefur veri merkt inn. a er ljst a undanfarin tv r hefur Ap stuullinn veri s lgsti sem mlst hefur san 1932.

ap-index-1932-2008-b_1056197.png

Myndin hr fyrir nean snir breytingar alla lei aftur til rsins 1884 til dagsins dag, en myndin er fengin vefsu Dr Leif Svalgaard. Sst nokkurs staar lgra gildi en mlist um essar mundir?

Ath a ferlarnir essum myndum er ekki endilega alveg sambrilegir. Mealtali er ekki alls staar teki yfir jafn langan tma, annig a smvgilegur munur getur veri tliti eirra..

ap-monthly-averages-1844-now.png

Stkka m mynd me v a tvsmella hana.

Niurstaan er s a skammtmatruflanir segulsvii jarar eru venju litlar um essar mundir. Vntanlega kemur a lka fram mlunum Leirvogi svipaan htt og hr.

---

www.spaceweather.com

NOAA: Geomagnetic Kp and ap indices.

NOAA: Currrent solar data.

NOAA: Solar Cycle Progression

Vefsa me fjlmrgum beintengdum upplsingum um slina:
Solar Images and DataPage



Kvi um samlking slarinnar

Hva er betra en slar sn,
sveimar hn yfir stjrnu rann?
Hn vermir, hn skn
og hrt gleur mann.


egar a fgur heims um hlir
heilg slin lofti prir,
lifnar hauur, vtn og vir,
voldug er hennar sn.
Hn vermir, hn skn
Me hstu viring herrans lir
horfi lampa ann.
Hn vermir, hn skn
og hrt gleur mann.

fjllunum hennar geislar gla,
gropnar s vtn og fla,
drpur vrm dalina mja
drar gufan eins og vn.
Hn vermir, hn skn
Allskyns fgur eplin gra
t um veraldar rann.
Hn vermir, hn skn
og hrt gleur mann.

ll nttran brosandi breiir
blan fam og sig til reiir,
egar a veldis hringinn heiir
og hennar ljma augnabrn.
Hn vermir, hn skn
Elds brennandi lofts um leiir
ljast aldrei kann.
Hn vermir, hn skn
og hrt gleur mann.

Ori herrans helgidma
hreinferugrar kvinnu blma
samlkir vi slarljma,
situr hn kyrr a verkum sn.
Hn vermir, hn skn
Um hennar dyggir, hef og sma
hljmurinn va rann.
Hn vermir, hn skn
og hrt gleur mann.


Bjarni Gissurarson 1621 – 1712, hfudur kvisins um samlking slarinnar, var skld og prestur ingmla Skridal, fingarsta snum. Bjarni var gfumaur, gleimaur og gamansamur. Hann er tlu helstu sklda sns tma og mjg mikilvirkur, orti trarlj og veraldleg kvi af msum toga, einkum deilur, skemmtibragi og ljabrf, einnig vikivakakvi.



Gosgnin Burt Rutan flugverkfringur sem er a sma geimskipi Space Ship One - Myndband...

spaceshipone_edited-1.jpg

Burt Rutan flugverkfringur er lifandi gosgn. Hann hefur hanna og sma margar venjulegar flugvlar og snt einstaka hugkvmni. Meal annars smai hann Voyager sem flaug einum fanga umhverfis jrina 1986, n ess a taka eldsneyti. Flugvlin var lofti 9 slarhringa minnir mig. N er hann a sma geimskip, .e. flugvl sem mun geta flogi me farega t geiminn. Space Ship One nefnist gripurinn eins og margir vita.

Burt Rutan er gur fyrirlesari. Hann hlt fyrirlestur fyrir flughugamenn vegum Academy of Model Aeronautics ar sem hann fr yfir lf sitt, alt fr v hann byrjai v a fljga flugmdelum - og setja met - ar til hann smai Space Ship One. Myndbnd fr fyrirlestrinum eru hr fyrir nean.

Burt Rutan hefur oft fjalla um hve mikilvgt er a vekja huga barna og unglinga tkni og vsindum. Leyfa eim a dreyma og gera sar draum sinn a veruleika. a geri Burt einmitt. Draumur hans hefur svo sannarlega rst... Hve margir draumar barna og unglinga skyldu eiga eftir a rtast? Lklega teljandi.

Vntanlega verur meira fjalla um kappann sar ef hugi reynist vera fyrir hendi.

(Allan fyrirlesturinn m sj einu lagi Vimeo hr http://vimeo.com/9864230 )

Burt Rutan 1 of 8 SpaceShipOne

Burt Rutan 2 of 8 Model Aircraft Competitions

Burt Rutan 3 of 8 Model Aircraft Competitions

Burt Rutan 4 of 8 Designing at Edwards AFB

Burt Rutan 5 of 8 First Home Built Airplane

Burt Rutan 6 of 8 BEDE aircraft

Burt Rutan 7 of 8 RAF Rutan Aircraft Factory

Burt Rutan 8 of 8 Scaled Composites

Hugurinn ber mann hlfa lei

Fttavefur slenskra flugmdelmanna: www.frettavefur.net


Einstaklega skr stefnuml frambjanda til stjrnlagaings - Hver er maurinn...?

fjallkonan.jpg

Stefnumlin eins frambjanda til Stjrnlagaingsins ykja mr mjg skynsamleg og skr, og tek g mr v bessaleyfi afrita au af vefsu hans og birta hr fyrir nean.

Hver essi frambjandi er kemur fram nest sunni, en stefnuml hans hefjast essum orum:

"Ef menn vilja mta sr stefnu til a hafa hrif eitthva sem betur m fara, ber fyrst a athuga hverjir eir ttir eru sem arf a bta. San hvernig m gera a..."



Stefnuml

"Ef menn vilja mta sr stefnu til a hafa hrif eitthva sem betur m fara, ber fyrst a athuga hverjir eir ttir eru sem arf a bta. San hvernig m gera a. er rtt a byrja a v a huga hva a er sem str hluti almennings a slandi er ngur me slensku stjrnarfari. a arf ekki vsindalega skoanaknnun til a skynja ngju almennings me slenska stjrnsslu. ttirnir sem flk er ngt me virast einkum eftirfarandi:

  • Flokksri og endalaus flokkstrygg ingmanna.
  • Kosningar byggar flokkslistum, ekki hgt a kjsa r fleiri en einum flokki
  • Eilft karp ingi, oft frumvrp og deilur um minnihttar ml mean strml ba.
  • Stuveitingar plitskum frekar en faglegum grundvelli.
  • ngur askilnaur framkvmdavalds, lggjafarvalds og dmsvalds.
  • jafnt vgi atkva eftir landshlutum.
  • Margir vilja frri ingmenn.

Jafn atkvisrttur- tvr leiir
er a athuga hvernig breyta arf stjrnsslunni, og stjrnarskrnni, til a lagfra etta. Rtt er a byrja a byrjuninni, kosningu ingmanna, fulltra okkar.

Landi eitt kjrdmi
a m jafna atkvisrtt manna einfaldlega me v a gera landi a einu kjrdmi. Einn hngur er essu samt og a er a htt er vi a flestir frambjendur kmu r ttblustu svunum og au strjlblu yru afskipt plitskum hrifum vegna fmennis.

Einmenningskjrdmi bygg flksfjlda
Svo er hgt a hafa einmenningskjrdmi, en au urfa a byggjast flksfjlda fremur en flatarmli til a fyrirbyggja misvgi. annig mtti til dmis hafa 33 kjrdmi fyrir alls 33 ingmenn sem myndi a um a bil 10.000 manns a bak vi hvern kjrinn ingmann. fjgurra ra fresti mtti svo endurskipuleggja kjrdmin til a vega upp a mti flksflutningum sem kynnu a raska fjlda kjsenda a baki hverjum kjrnum ingmanni.

bum essum dmum, a er landi sem eitt kjrdmi ea fleiri einmenningskjrdmi me jafnan flksfjlda a baki, gtu allir sem hefu einhver lgmarksstuning boi sig fram hvort sem vri vegum stjrnmlaflokks eur ei. bum tilfellum myndi etta vntanlega stula a betri blndun sjnarmia a ingi heldur en gerist egar kosi er um flokkslista i kjrdmunum sem flokksforystur hafa raa upp.

Kjsa flk r mismunandi flokkum
llum flokkum m finna ga menn og ennfremur miur ga. v gti nnur endurbt falist i v a kjsendur mttu kjsa milli flokka, ef eitthva flokkslistafyrirkomulag verur fram. annig gti kjsandi vali einn gan mann af einum lista og annan gan af rum og snigengi skussana sem kynnu a vera listunum.

Reyndar mtti nota bar aferirnar, kjrdmakosningu til ings en landi eitt kjrdmi er kosinn vri forseti ea forstisrherra (ef s lei vri valin).

Rherrari
slenska stjrnarskrin er arfleif eirrar dnsku sem var mtu um mija ntjndu ld. San hafa Danir breytt henni oftar tmans rs, en slendingar hafa gert. Danska stjrnarskrin fri stran hluta af valdi konungs til rherranna. Segja m a vald rherra a slandi s a sumu leyti leifar af gmlu konungsvaldi. Frumvrp eru samin runeytum, rherra tryggir sr stuning allra dyggra flokksflaga sem sitja ingi, semur vi samstarfsflokk sama grundvelli og greiir svo sjlfur atkvi me frumvarpinu a Alingi. Stjrnarskrin eins og hn er dag veitir lka rherra vtk vld til a ra strf og embtti vegum hins opinbera ar sem plitk ess sem rinn er rur meiru heldur en fagmennska hans.

rskipting valds
Ef vld rherra og ar me framkvmdavaldsins leia til vandamla sem meal annars felast i ofurvaldi framkvmdavaldsins gagnvart Alingi og s hgt a minnka essi vandaml me breytingu stjrnarskrnni, er augljsast a utaningsstjrn s skilegur kostur. ingmenn gtu ekki veri rherrar n rherrar ingi. ingi yri a samykkja rherrana, hvern og einn, og eir yru valdir af kjrnum forseta ea forstisrherra. (Kjrinn forstisrherra yrfti a sjlfsgu ekki samykki!).Um dmsvaldi er a a segja a til a draga r lkum a minnsta kosti hstarttardmarar su ekki skipair af of plitskum grundvelli, s rtt a skipun eirra hljti einnig stafestingu ingsins.

Neitunarvald forseta
Veri forsetaembtti fram hluti af slenskri stjrnskipan, en lklega munu flestir landsmenn vera v hlynntir, vri a eftir sem ur skilegt a forseti gti neita a samykkja lg, telji hann meinbugi ar . Hinsvegar eru einum manni falin mikil vld til a tefja lggjf ef a hann gerir a af plitskum stum ea honum hreinlega skjtlast. v vri rtt a hafa varnagla me v a neiti forseti a stafesta lg fari au aftur ingumru og urfi aukinn meirihluta (2/3 hluta atkva) til a last gildi. Nist a ekki, geti forseti vsa eim til jaratkvagreislu.

Mannrttindi
Mannrttindi hafa almennt veri vel virt slandi, sem betur fer. a m ekki taka eim sem gefnum og ber a verja au vel stjrnarskr. au hafa veri stjrnarskrrbundin seinni tmum. Auk ess hafa slendingar samykkt Mannrttindasttmla Sameinuu janna og fleiri aljlegra samtaka. stjrnarskr eru msir hpar tilteknir sem hafa gegnum tina veri beittir misrtti, og teki fram a eir su jafn rtthir rum gagnvart lgum. Tluvert hefur veri rtt um a stjrnarskrrbinda eigi rtt flks h kynhneig. g er sammla v. Minna hefur bori umru um a stjrnarskrrbinda rtt flks h ftlun. v arf lka a gera bt. Mikilvgi mannrttinda tti a skipa eim fyrirrm nrri stjrnarskr.

ryggisml
Flestar jir lta hfuverkefni sinna stjrnvalda a tryggja sem best ryggi landsmanna fyrir utanakomandi hernaarv. slendingar hafa veri blessunarlega lausir vi a urfa a hugsa um slkt, fyrst vegna einangrunar landsins i margar aldir og fjarlgar fr takasvum allt fram til annarrar heimstyrjaldar, sar vegna ess a Bretland og Bandarkin su sr hag a verja landi gegn vinveittum flum.

sland er i NATO og ntur samningsbundinnar verndar ess, en s vernd er ekki eins traust og hn var mean ekki var hgt a hertaka landi n ess a lenda i vopnuum tkum vi bandarkjaher. N stjrnarskr arf a leggja einhverjar skyldur a stjrnvld um a hyggja a ryggismlum. Sagan snir a a er engin vrn a vera me yfirlst varandi hlutleysi og enga tryggingu um hervernd. etta snnuu bi Jrundur hundadagakonungur snum tma og breska herstjrnin ma 1940. Langflestir slendingar vrpuu ndinni lttar er eir su a a var breskur en ekki skur her sem gekk hr land. Herlaust hlutlaust land utan herverndar flugri rkja ea bandalaga getur hvaa herveldi sem er teki hvenr sem er. Ef til hernaartaka kemur engu a sur sem geta valdi skaa slandi er nausynlegt a hr s s vibunaur til almannavarna sem vi hfum efni og viljum kosta til. S vibunaur kemur einnig a miklu leyti a gagni nttruhamfrum en ar hafa almannavarnir og hjlparsveitir stai sig einstaklega vel. Sem betur fer hafa einungis hamfarir af vldum nttrunnar en ekki hernaar valdi slendingum bsifjum undanfarna ratugi, en ekki m gleyma v a skammri stundu geta umskipti ori aljamlum. Svo m heldur ekki gleyma v a gn sem aldrei urfti a gera r fyrir ur er n ekki hugsandi en a eru hugsanleg hryjuverk.

Eignarhald aulinda
A lokum er rtt a minnast hvort beri a stjrnarskrbinda eignartt slendinga yfir aulindum landsins. N er a svo a egar vatnsorku er breytt i rafmagn fara um a bil 90% af kostnainum vi virkjunina vexti afborganir af stofnkostnainum og um 90% af rafmagnsverinu i essar greislur. egar bi er a borga upp virkjunina, venjulega a 40-60 rum hefur eigandi virkjunarinnar hagnast um a sem hn kostai. Virkjunin endist trlega meir en eina ld. Hugmyndin um afskriftir fjrfestinga byggist upphaflega v a egar framkvmdin ea mannvirki sem fjarfestingin su r sr gengi s upphaflega fjrfestingin fengin til baka samt vxtum.

Endist framkvmdin ea mannvirki lengur og su tekjurnar sem skapast breyttar streykst hagnaurinn sem skilar sr t endingatmabili. Endurnjanlegar aulindir endast um aldir ef ekki til eilfar og mala eigendum snum gull um langa framt. Ein skilgreining sjlfbrri run er a nlifandi kynsl skili ekki rrari afkomu til komandi kynsla heldur en a hn sjlf ntur. Ef vi viljum a afrakstur endurnjanlegra aulinda okkar skili sr til fulls til afkomenda okkar, er randi a ganga annig fr eignaraild aulindanna a arurinn af ntingu eirra skili sr til landsmanna. v er mikilvgt a fyrirkomulag ar a ltandi, einn ea annan htt s tryggt . v vri stjrnarskrratrii ar a ltandi mikilvgt. Sj grein."

50514_104322192968689_2364870_n.jpgS sem essi or ritar er gst Valfells verkfringur.

Hann er me doktorsprf verkfri og starfai lengi sem prfessor kjarnorkuverkfri vi hskla Bandarkjunum. Hann hefur einnig starfa alllengi hr landi m.a. sem forstumaur Almannavarna, srfringur hj Raunvsindastofnun Hsklans og kennari vi H. Auk ess hefur hann m.a. seti stjrnum nokkurra fyrirtkja og starfa sem rgefandi verkfringur.


Vefsa gstar Valfells er www.agustvalfells.is

Facebook er hr.

vigrip eru hr.

>


Fyrri sa | Nsta sa

Höfundur

Ágúst H Bjarnason
Ágúst H Bjarnason

Verkfr. hjá Verkís.
agbjarn-hjá-gmail.com

Audiatur et altera pars

Aðeins málefnalegar athugasemdir, sem eiga ótvíætt við efni viðkomandi pistils, og skrifaðar án skætings og neikvæðni í garð annarra, og að jafnaði undir fullu nafni, verða birtar. 

Um bloggi

Ginnungagap

mislegt

Loftslag

Click to get your own widget

Teljari

free counters

lver

http://metalprices.com/PubCharts/PublicCharts.aspx?metal=al&type=L&weight=t&days=12&size=M&bg=&cs=1011&cid=0

Slin dag:

(Smella mynd)

.

Vinnan mn:

Oluveri dag:

Heimsknir

Flettingar

  • dag (26.2.): 19
  • Sl. slarhring: 24
  • Sl. viku: 175
  • Fr upphafi: 740644

Anna

  • Innlit dag: 14
  • Innlit sl. viku: 117
  • Gestir dag: 14
  • IP-tlur dag: 14

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Feb. 2021
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28            

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband